دومینوی زلزله‌ در سمنان؛ آیا گسل‌ها بیدار شده‌اند؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، استان سمنان در کمتر از 24 ساعت گذشته سه زمین‌لرزه نسبتاً قابل توجه را در سه نقطه مختلف تجربه کرد؛ رخدادهایی که از امیریه شاهرود آغاز شد، با زلزله 4.6 ریشتری حوالی دیباج دامغان ادامه یافت و سپس با زمین‌لرزه‌ای در محدوده سرخه، پرسش‌هایی را درباره ارتباط این لرزه‌ها و فعال شدن سامانه‌های گسلی استان ایجاد کرد.

نخستین حلقه این زنجیره، زمین‌لرزه 4.5 ریشتری امیریه شاهرود بود؛ زمین‌لرزه‌ای که در مرز استان‌های سمنان و گلستان رخ داد و اگرچه خسارت جانی در پی نداشت، اما به دلیل قرار گرفتن در یکی از پهنه‌های فعال لرزه‌ای شمال استان، از همان ساعات نخست مورد توجه زمین‌شناسان و مدیران بحران قرار گرفت.

هنوز کمتر از یک شبانه‌روز از نخستین زمین‌لرزه نگذشته بود که بار دیگر زمین در نقطه‌ای دیگر از استان سمنان لرزید؛ این بار حوالی دیباج دامغان. در واقع ساعاتی بعد از زلزله امیریه شاهرود، زمین‌لرزه‌ای دیگر با بزرگی 4.6 ریشتر در حوالی دیباج دامغان و در عمق هشت کیلومتری زمین ثبت شد؛ رخدادی که در شهرهای دامغان، دیباج، گرگان، ساری و برخی مناطق اطراف نیز احساس شد و بار دیگر تیم‌های امدادی و ارزیاب را به منطقه کشاند.

چند ساعت بعد نیز سرخه لرزید تا زنجیره‌ای از سه زمین‌لرزه در فاصله‌ای کوتاه، نگاه‌ها را دوباره به یکی از لرزه‌خیزترین استان‌های ایران معطوف کند. رخدادهایی که اگرچه خوشبختانه خسارت قابل توجهی بر جای نگذاشتند، اما پرسشی مشترک را در میان مردم و حتی کارشناسان ایجاد کردند؛ آیا این زمین‌لرزه‌ها به یکدیگر ارتباط دارند یا صرفاً همزمانی آنها موجب چنین برداشتی شده است؟

پاسخ به این پرسش، برخلاف آنچه در ساعات نخست در فضای مجازی دست به دست شد، چندان ساده نیست. علم زلزله شناسی بر پایه داده‌های ثبت‌شده، تحلیل رفتار گسل‌ها و بررسی سازوکار زمین‌لرزه‌ها سخن می‌گوید و هرگونه نتیجه‌گیری نیازمند زمان و مطالعات تخصصی است. به همین دلیل نیز کارشناسان شبکه لرزه‌نگاری کشور بررسی ارتباط احتمالی این رخدادها را آغاز کرده‌اند و هنوز درباره همه آنها نمی‌توان با قطعیت اظهار نظر کرد.

در همین حال، مدیرکل مدیریت بحران استانداری سمنان با اشاره به بررسی‌های اولیه، احتمال داده است که زمین‌لرزه‌های امیریه شاهرود و دیباج دامغان در نتیجه فعالیت مجموعه‌ای از گسل‌های مرتبط رخ داده باشند؛ فرضیه‌ای که در صورت تأیید، می‌تواند به شناخت بهتر رفتار گسل‌های فعال استان کمک کند. به گفته مصطفی خاتمی، در بسیاری از مناطق، گسل‌ها به یکدیگر متصل یا با هم تلاقی دارند و فعال شدن یک گسل، می‌تواند موجب تحریک گسل‌های مجاور شود؛ موضوعی که در ادبیات زمین‌شناسی پدیده‌ای شناخته‌شده محسوب می‌شود.

البته درباره زمین‌لرزه سرخه، بررسی‌ها همچنان ادامه دارد و نتیجه نهایی پس از تحلیل داده‌های تخصصی اعلام خواهد شد.

بر اساس این ارزیابی‌ها، یکی از فرضیه‌های مطرح، فعال شدن گسل «نگارمن» و تأثیر آن بر پهنه‌های گسلی مجاور است؛ فرضیه‌ای که اکنون از سوی کارشناسان شبکه لرزه‌نگاری و متخصصان زمین‌شناسی در حال بررسی است. مدیرکل مدیریت بحران تأکید کرده است که هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است، اما شواهد اولیه، احتمال ارتباط میان رخدادهای اخیر را تقویت می‌کند.

آنچه اهمیت این رخدادها را دوچندان می‌کند، نه صرفاً بزرگی زمین‌لرزه‌ها، بلکه فاصله زمانی کوتاه میان آنهاست؛ موضوعی که همواره در رخدادهای لرزه‌ای مورد توجه متخصصان قرار می‌گیرد، زیرا می‌تواند نشانه‌ای از یک توالی لرزه‌ای در یک سامانه گسلی فعال باشد؛ هرچند تشخیص قطعی آن نیازمند ثبت داده‌های بیشتر و تحلیل‌های تخصصی است.

استان سمنان سال‌هاست که با زمین‌لرزه زندگی می‌کند. وجود ده‌ها گسل فعال، این استان را به یکی از مهم‌ترین مناطق لرزه‌خیز کشور تبدیل کرده و وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک و متوسط، پدیده‌ای دور از انتظار نیست. با این حال، همزمانی سه زمین‌لرزه در کمتر از 24 ساعت، بار دیگر اهمیت شناخت رفتار گسل‌ها، آمادگی دستگاه‌های امدادی و آگاهی عمومی را یادآور شد.

این گزارش، با مرور رخدادهای 24 ساعت گذشته، بررسی دیدگاه‌های کارشناسی، نگاهی به پیشینه لرزه‌خیزی استان سمنان و آخرین یافته‌های علمی، تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که آیا زلزله‌های اخیر تنها چند رخداد مستقل بوده‌اند یا نشانه‌ای از فعالیت یک سامانه گسلی مشترک؛ پرسشی که پاسخ نهایی آن را نه شایعات، بلکه داده‌های علمی و مطالعات تخصصی مشخص خواهد کرد.

سمنان؛ استانی بر روی کمربند گسل‌ها

بررسی‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد استان سمنان به دلیل قرار گرفتن در پهنه برخورد صفحات زمین‌ساختی و وجود گسل‌های متعدد، یکی از استان‌های لرزه‌خیز کشور به شمار می‌رود. گسل‌های شمال دامغان، آستانه، نگارمن، طرود، عطاری و ده‌ها ساختار فعال دیگر، در طول سال‌های گذشته بارها منشأ زمین‌لرزه‌های کوچک و متوسط در این استان بوده‌اند و به همین دلیل، هر رخداد لرزه‌ای جدید با دقت از سوی شبکه لرزه‌نگاری کشور و متخصصان زمین‌شناسی رصد می‌شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری سمنان نیز با اشاره به همین ویژگی زمین‌شناسی استان، وقوع زمین‌لرزه‌های متوالی را پدیده‌ای غیرعادی ندانسته و یادآور شده است که سال گذشته نیز در محدوده میامی و شاهرود، توالی لرزه‌ای حدود 40 تا 45 روزه ثبت شد؛ رخدادهایی که طی آن چندین زمین‌لرزه با بزرگای بین 4.5 تا 4.9 ریشتر به وقوع پیوست و پس از مدتی فعالیت لرزه‌ای منطقه به تدریج کاهش یافت.

به گفته مصطفی خاتمی، آنچه اکنون اهمیت دارد، تحلیل داده‌های ثبت‌شده توسط شبکه لرزه‌نگاری کشور است تا مشخص شود آیا زمین‌لرزه‌های امیریه شاهرود، دیباج دامغان و حتی رخداد سرخه، بخشی از یک سامانه لرزه‌ای مشترک هستند یا هر کدام به گسل مستقلی تعلق دارند. وی تأکید کرده است که درباره زمین‌لرزه سرخه هنوز نمی‌توان با قطعیت اظهار نظر کرد و لازم است موقعیت دقیق گسل فعال و سازوکار آن به صورت تخصصی بررسی شود.

اگرچه همزمانی چند زمین‌لرزه در فاصله زمانی کوتاه، نگرانی‌هایی را در میان شهروندان ایجاد کرده است، اما کارشناسان مدیریت بحران تأکید می‌کنند که چنین رخدادهایی لزوماً به معنای وقوع زمین‌لرزه‌ای بزرگ‌تر نیست و در علم زلزله، پیش‌بینی زمان، مکان و بزرگی زلزله با دقت امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، توصیه اصلی متخصصان، حفظ آرامش، توجه به اطلاعیه‌های رسمی و پرهیز از انتشار شایعات در فضای مجازی است.

در پی وقوع این زمین‌لرزه‌ها، دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدماتی استان سمنان نیز با تأکید سازمان مدیریت بحران کشور در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند. تیم‌های ارزیاب بلافاصله پس از هر رخداد به مناطق اعزام شدند و تا زمان تنظیم این گزارش، گزارشی از خسارت جانی یا خسارت گسترده ناشی از زلزله‌های امیریه، دیباج و سرخه منتشر نشده است.

با این حال، رخدادهای 24 ساعت گذشته بار دیگر یادآور واقعیتی است که زمین‌شناسان سال‌ها بر آن تأکید کرده‌اند؛ استان سمنان بر روی شبکه‌ای از گسل‌های فعال قرار دارد و همین ویژگی، ضرورت مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، آمادگی مستمر دستگاه‌های امدادی، آموزش عمومی و رعایت اصول ایمنی در برابر زلزله را بیش از پیش آشکار می‌کند. شاید هنوز برای پاسخ قطعی به این پرسش که «آیا زلزله‌های اخیر به هم مرتبط هستند؟» زمان لازم باشد، اما آنچه مسلم است، داده‌هایی است که این روزها با دقت در مراکز لرزه‌نگاری کشور بررسی می‌شود تا تصویر روشن‌تری از رفتار گسل‌های فعال استان سمنان به دست آید.

بررسی فعالیت گسل‌ها ممکن است، اما پیش‌بینی زمان زلزله نه!

آنچه رخدادهای اخیر سمنان را از بسیاری از زمین‌لرزه‌های پراکنده متمایز می‌کند، تنها وقوع سه زلزله در فاصله زمانی کوتاه نیست؛ بلکه طرح یک فرضیه علمی درباره ارتباط احتمالی آنهاست. فرضیه‌ای که اگرچه هنوز نیازمند بررسی‌های تخصصی بیشتر است، اما بار دیگر توجه‌ها را به رفتار گسل‌های فعال استان سمنان جلب کرده است.

مصطفی خاتمی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری سمنان، معتقد است احتمال دارد زمین‌لرزه‌های امیریه شاهرود و دیباج دامغان در نتیجه فعالیت یک مجموعه گسلی مرتبط رخ داده باشند. به گفته وی، در برخی مناطق، گسل‌ها به یکدیگر متصل یا در نقاطی با هم تلاقی دارند و آزاد شدن انرژی در یک گسل، می‌تواند موجب تحریک گسل‌های مجاور شود؛ موضوعی که از منظر زمین‌شناسی پدیده‌ای شناخته‌شده است، هرچند اثبات آن درباره هر رخداد، نیازمند بررسی دقیق داده‌های لرزه‌نگاری است.

بر همین اساس، کارشناسان شبکه لرزه‌نگاری کشور مأمور شده‌اند تا سازوکار گسل‌های فعال در این مناطق را بررسی کنند و مشخص شود آیا رخدادهای اخیر بخشی از یک توالی لرزه‌ای هستند یا هر یک به صورت مستقل و بر اثر فعالیت گسل‌های جداگانه به وقوع پیوسته‌اند. نتیجه این بررسی‌ها می‌تواند در شناخت بهتر رفتار گسل‌های استان سمنان و ارزیابی خطرپذیری لرزه‌ای این منطقه نقش مهمی داشته باشد.

در عین حال، متخصصان علوم زمین همواره بر یک نکته تأکید می‌کنند؛ فعال بودن یک گسل یا وقوع چند زمین‌لرزه متوالی، به معنای امکان پیش‌بینی زمان وقوع زلزله بعدی نیست. علم زلزله امروز قادر است گسل‌های فعال را شناسایی، میزان لرزه‌خیزی مناطق را ارزیابی و احتمال وقوع زمین‌لرزه در بازه‌های زمانی بلندمدت را بررسی کند، اما هنوز هیچ روش علمی معتبری برای تعیین یا پیش‌بینی دقیق زمان، مکان و بزرگی زلزله بعدی وجود ندارد.

به همین دلیل، مهم‌ترین راهبرد در برابر چنین رخدادهایی، نه پیش‌بینی زلزله، بلکه آمادگی دائمی است؛ از مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و رعایت ضوابط ساخت‌وساز گرفته تا آموزش همگانی، آمادگی دستگاه‌های امدادی و افزایش آگاهی عمومی. رخدادهای 24 ساعت گذشته در سمنان، اگرچه خوشبختانه خسارت قابل توجهی بر جای نگذاشت، اما بار دیگر این واقعیت را یادآوری کرد که زندگی بر روی پهنه‌ای لرزه‌خیز، بیش از هر چیز به آمادگی و مدیریت صحیح بحران وابسته است.

شاید پاسخ قطعی به این پرسش که «آیا زلزله‌های امیریه، دیباج و سرخه به هم مرتبط هستند؟» در روزها یا هفته‌های آینده و پس از تکمیل بررسی‌های کارشناسان مشخص شود، اما تا آن زمان، داده‌های ثبت‌شده از این رخدادها می‌تواند به شناخت بهتر رفتار گسل‌های فعال سمنان کمک کند؛ استانی که همواره یکی از مهم‌ترین آزمایشگاه‌های طبیعی مطالعه لرزه‌خیزی در ایران به شمار می‌رود.

از شایعه تا واقعیت؛ زلزله‌ شناسی «عِلم» است!

تقریباً پس از هر زمین‌لرزه، موجی از تحلیل‌ها و شایعات در فضای مجازی منتشر می‌شود؛ از پیش‌بینی وقوع زلزله‌ای بزرگ‌تر گرفته تا ارتباط دادن هر لرزش به رخدادهای دیگر. رخدادهای اخیر استان سمنان نیز از این قاعده مستثنی نبود و همزمان با وقوع زمین‌لرزه‌های شاهرود، دامغان و سرخه، گمانه‌زنی‌های مختلفی در فضای مجازی مطرح شد.

کارشناسان اما تأکید می‌کنند که تفسیر رخدادهای لرزه‌ای تنها بر پایه داده‌های علمی امکان‌پذیر است. مراکز لرزه‌نگاری کشور با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده توسط ایستگاه‌های متعدد، موقعیت، عمق، بزرگا و سازوکار هر زمین‌لرزه را بررسی می‌کنند و تنها پس از تحلیل این داده‌ها می‌توان درباره ارتباط احتمالی رخدادها اظهار نظر کرد. به همین دلیل، مدیرکل مدیریت بحران استانداری سمنان نیز تأکید کرده است که بررسی ارتباط زمین‌لرزه سرخه با رخدادهای شاهرود و دامغان همچنان ادامه دارد و هرگونه اظهار نظر قطعی، منوط به نتایج کارشناسی خواهد بود.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین توصیه مسئولان به شهروندان، مراجعه به منابع رسمی و پرهیز از انتشار اخبار تأییدنشده است. تجربه زلزله‌های گذشته نشان داده است که گاهی شایعات، بیش از خود زمین‌لرزه موجب نگرانی و اضطراب عمومی می‌شوند و مدیریت افکار عمومی در ساعات پس از وقوع زلزله، بخشی از مدیریت بحران محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، رخدادهای اخیر بار دیگر اهمیت سرمایه‌گذاری در حوزه کاهش خطرپذیری را یادآوری کرد؛ مقاوم‌سازی ساختمان‌های فرسوده، رعایت دقیق آیین‌نامه‌های ساخت‌وساز، آموزش همگانی و آمادگی خانوارها، اقداماتی هستند که می‌توانند خسارت‌های احتمالی زلزله‌های آینده را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. این اقدامات، برخلاف پیش‌بینی زلزله، کاملاً در دسترس و قابل اجرا هستند.

زلزله‌های امیریه، دیباج و سرخه شاید در نهایت بخشی از یک توالی لرزه‌ای شناخته شوند یا شاید هر کدام منشأ مستقلی داشته باشند؛ پاسخی که باید از دل داده‌های علمی استخراج شود، نه از گمانه‌زنی‌ها. اما آنچه از همین امروز روشن است، این است که سمنان همچنان استانی لرزه‌خیز است و زندگی بر روی این پهنه، بیش از هر زمان دیگری نیازمند آمادگی، آگاهی و اعتماد به نظر متخصصان است.

زلزله‌های اخیر؛ هشداری برای آمادگی، نه دلیلی برای هراس

اگرچه سه زمین‌لرزه پیاپی در کمتر از 24 ساعت توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد، اما کارشناسان مدیریت بحران تأکید دارند که مهم‌ترین درس این رخدادها، ضرورت افزایش آمادگی در برابر زلزله است؛ نه ایجاد نگرانی از وقوع یک حادثه بزرگ‌تر. تجربه زمین‌لرزه‌های گذشته در ایران نشان داده است که خسارت‌های سنگین، بیش از آنکه ناشی از خود زلزله باشند، نتیجه آسیب‌پذیری ساختمان‌ها، ضعف زیرساخت‌ها و نبود آمادگی کافی است.

استان سمنان به واسطه قرار گرفتن بر روی چندین گسل فعال، همواره در معرض رخدادهای لرزه‌ای قرار داشته و وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک و متوسط در نقاط مختلف آن، موضوع تازه‌ای نیست. با این حال، هر رخداد جدید فرصتی برای بازنگری در میزان آمادگی دستگاه‌های اجرایی، بررسی وضعیت ساختمان‌های عمومی، ارزیابی زیرساخت‌های حیاتی و افزایش آموزش‌های همگانی به شمار می‌رود.

در جریان زمین‌لرزه‌های اخیر نیز تیم‌های ارزیاب، نیروهای امدادی، هلال‌احمر، فرمانداری‌ها و سایر دستگاه‌های مسئول بلافاصله وارد عمل شدند و وضعیت مناطق مختلف را بررسی کردند. به گفته مسئولان، آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی همچنان ادامه دارد تا در صورت وقوع هرگونه رخداد احتمالی، خدمات امدادی و پشتیبانی بدون وقفه ارائه شود.

کارشناسان همچنین بر آمادگی خانوارها تأکید دارند؛ موضوعی که شامل شناسایی نقاط امن در منزل، تهیه کیف امداد، آشنایی اعضای خانواده با اصول اولیه پناه‌گیری و خروج اضطراری و توجه به آموزش‌های رسمی مدیریت بحران است. اقداماتی ساده که می‌تواند در لحظات نخست پس از وقوع زلزله، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ جان افراد داشته باشد.

بررسی علمی ارتباط احتمالی زلزله‌های امیریه، دیباج و سرخه در روزها و هفته‌های آینده ادامه خواهد داشت و نتایج آن می‌تواند به شناخت بهتر رفتار گسل‌های استان سمنان کمک کند. اما تا پیش از اعلام نتایج نهایی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، حفظ آرامش، اتکا به اطلاعات رسمی و تبدیل تجربه این چند روز به فرصتی برای ارتقای آمادگی در برابر یکی از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی استان است.

سمنان؛ سرزمینی که مردمش همواره با زلزله زندگی کرده‌اند

برای مردم استان سمنان، زلزله پدیده‌ای ناآشنا نیست. قرار گرفتن این استان در حاشیه جنوبی رشته‌کوه البرز و در مجاورت پهنه‌های فعال زمین‌ساختی، سبب شده است که از گذشته‌های دور تاکنون، نام بسیاری از شهرهای آن با زمین‌لرزه‌های بزرگ گره بخورد. دامغان، شاهرود، بسطام، میامی، سرخه و حتی سمنان، هر یک در دوره‌های مختلف تاریخی، زمین‌لرزه‌هایی را تجربه کرده‌اند که برخی از آنها در منابع تاریخی ایران نیز ثبت شده است.

از زلزله‌های تاریخی دامغان که از آن به عنوان یکی از مرگبارترین زمین‌لرزه‌های تاریخ ایران یاد می‌شود تا رخدادهای معاصر شاهرود، میامی و دامغان، همگی نشان می‌دهد که این استان بر روی یکی از فعال‌ترین پهنه‌های لرزه‌ای کشور قرار دارد. مطالعات زمین‌شناسی نیز وجود گسل‌های فعال متعددی همچون گسل شمال دامغان، آستانه، طرود، عطاری و دیگر ساختارهای لرزه‌زا را تأیید می‌کند؛ گسل‌هایی که هر از گاهی با آزاد شدن انرژی، زمین‌لرزه‌های کوچک و متوسط را در نقاط مختلف استان رقم می‌زنند.

زلزله‌های امیریه، دیباج و سرخه نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی هستند؛ رخدادهایی که اگرچه خسارت قابل توجهی بر جای نگذاشتند، اما بار دیگر نشان دادند سمنان همچنان یکی از استان‌های حساس کشور از نظر مخاطرات لرزه‌ای است. به همین دلیل، کارشناسان معتقدند شناخت رفتار گسل‌های این منطقه، توسعه شبکه‌های پایش لرزه‌ای، اجرای دقیق آیین‌نامه‌های ساختمانی و مقاوم‌سازی بناهای قدیمی، باید همواره در اولویت برنامه‌های مدیریت بحران قرار داشته باشد.

پرسش‌هایی که علم باید به آنها پاسخ دهد

پس از وقوع سه زمین‌لرزه در کمتر از یک شبانه‌روز، مهم‌ترین پرسشی که در افکار عمومی شکل گرفت، این بود که آیا این رخدادها به یکدیگر مرتبط هستند یا صرفاً همزمانی آنها موجب چنین برداشتی شده است. پاسخ این پرسش، برخلاف بسیاری از گمانه‌زنی‌های فضای مجازی، تنها از مسیر مطالعات علمی و تحلیل داده‌های لرزه‌نگاری به دست خواهد آمد.

آنچه تاکنون مسئولان و متخصصان اعلام کرده‌اند، وجود احتمال ارتباط میان زمین‌لرزه‌های امیریه شاهرود و دیباج دامغان است؛ احتمالی که بررسی آن ادامه دارد و درباره زمین‌لرزه سرخه نیز هنوز نتیجه قطعی اعلام نشده است. همین تفاوت میان «احتمال علمی» و «نتیجه قطعی» نکته‌ای است که کارشناسان بر آن تأکید دارند؛ زیرا در علم زلزله، هر فرضیه‌ای باید با داده‌های دقیق و تحلیل‌های تخصصی تأیید شود.

در عین حال، زلزله‌های اخیر یک پیام روشن برای استان سمنان داشت؛ زندگی در یکی از لرزه‌خیزترین مناطق ایران، بیش از هر چیز به آمادگی وابسته است. آرامش عمومی، اطلاع‌رسانی دقیق، مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، آموزش شهروندان و آمادگی دستگاه‌های امدادی، اقداماتی هستند که می‌توانند آثار هر زمین‌لرزه احتمالی را به حداقل برسانند.

شاید در آینده نتایج بررسی‌های علمی، تصویر روشن‌تری از ارتباط میان زلزله‌های اخیر ارائه کند، اما تا آن زمان، آنچه مسلم است این است که گسل‌های سمنان همچنان زیر نگاه دقیق کارشناسان امر قرار دارند و هر داده جدید، می‌تواند به شناخت بهتر رفتار زمین در این استان کمک کند؛ شناختی که هدف نهایی آن، نه پیش‌بینی زلزله، بلکه کاهش خسارت‌ها و افزایش تاب‌آوری جامعه در برابر این پدیده طبیعی است.

انتهای پیام/