مرجعیت دینی و گفتمان اسلامی؛ دو رمز موفقیت امام خمینی(ره)

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، شکی نیست که امام خمینی از موفق‌ترین و تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ معاصر است. اگر قرار باشد در تاریخ بشریت از رهبران جریان‌ساز و موفق نام ببریم، یقیناً نام ایشان در زمره برجسته‌ترین آن‌ها قرار می‌گیرد؛ شخصیتی که خداوند متعال توفیقاتی بی‌بدیل را نصیب او ساخت.

بخش اول: جلوه‌هایی از توفیقات و دستاوردهای امام(ره)

1. پایان بخشیدن به استبداد پهلوی: فروپاشی حکومت پلیسی، خشن و به ظاهر آهنین رژیم گذشته.

2. برچیدن نظام شاهنشاهی: انقراض ساختار 2500 ساله سلطنتی در ایران.

3. احیای تفکر دین‌گرایی در عصر مدرن: زنده کردن تفکر اسلام‌خواهی در قرنی که مکاتبی چون مارکسیسم، کمونیسم، ماتریالیسم و سکولاریسم بر جهان سایه انداخته بودند. در روزگاری که دین را «افیون توده‌ها» می‌خواندند و آن را فاقد ظرفیت مبارزه با طواغیت می‌دانستند، ایشان انقلابی بزرگ را بر پایه خدامحوری سازماندهی کرد و پتانسیل عظیم دین در برپایی قیام‌های بیدارگرانه و ظلم‌ستیزانه را به جهان اثبات نمود.

4. احیای مکتب اهل‌بیت(ع): بازگرداندن فقه امامیه و تفکر تشیع به متن جامعه پس از دوران طولانی غربت و مهجوریت.

5. تاسیس حکومت دینی: بنیان‌گذاری ساختاری مقتدر و گسترده بر اساس احکام اسلامی و فقه جعفری در قرن بیستم.

6. بیداری و بصیرت‌افزایی ملل: آگاهی‌بخشی به ده‌ها میلیون نفر از مردم ایران و جهان با نفس بیدارگر خویش.

7. مردمی‌سازی انقلاب: به صحنه کشاندن میلیون‌ها نفر از قشرهای مختلف مردم در تظاهرات و راهپیمایی‌ها برای مطالبه نابودی رژیم طاغوت و استقرار جمهوری اسلامی.

8. تحول در نقش سیاسی و اجتماعی زنان: ورود پرشور و شکوهمند زنان به میدان مبارزه. این اقدام بزرگی بود که کمتر کسی جرئت یا توان انجام آن را داشت؛ یعنی فعال کردن نیمی از جمعیت کشور که پیش از آن نقش محوری در مبارزات سیاسی نداشتند. حضور پررنگ زنان در دوران انقلاب و تجلی کارآمدی آنان در سال‌های دفاع مقدس و دوران سازندگی پس از آن، از تداوم همین توفیق ساختاری نشأت می‌گیرد.

9. ترویج فرهنگ عزت‌خواهی: زنده کردن شعار قرآنی «العزة لله و لرسوله و للمؤمنین» و تثبیت روحیه ذلت‌ناپذیری (هیهات منا الذله).

10. استقلال‌خواهی و نفی وابستگی: ترویج دکترین «نه شرقی، نه غربی» و طرد هرگونه سلطه بیگانگان بر مقدرات کشور.

11. شجاعت‌بخشی به جامعه: القای فرهنگ دلیری در برابر مستکبران با تکیه بر این اصل که ترس از جنود شیطان است و مومن جز از خدا نمی‌ترسد.

12. ترویج فرهنگ شهادت‌طلبی: زنده‌سازی مفهوم مرگ سرخ و عشق به ایثار در راه ارزش‌ها.

13. استکبارستیزی: تثبیت روحیه مقاومت و پی‌ریزی هسته‌های اولیه جبهه مقاومت در سطح منطقه.

14. کوتاه کردن دست سلطه‌گران: قطع دائم دست آمریکا و اسرائیل از مقدرات ملی ایران.

15. تربیت نخبگان فکری و انقلابی: پرورش شخصیت‌های بزرگ علمی، فکری و مبارزاتی در مدرسه اندیشه خود (نظیر آیت‌الله خامنه‌ای، شهید مطهری، شهید بهشتی، سید حسن نصرالله و…).

16. نهادسازی دفاعی مقتدر: تشکیل و سازماندهی نیروهای مسلح توانمند با تکیه بر تاکتیک‌های بومی و مدیریت نوین.

17. کادرسازی علمی و فناوری: پرورش نسل جدیدی از نیروهای جوان، زبده و نخبه در عرصه‌های علمی، فناوری و راهبردی.

بخش دوم: تبیین راز و رمز موفقیت امام(ره)

راز این توفیقات گسترده چه بود؟ بدون شک ویژگی‌های فردی امام از جمله بصیرت، قاطعیت، شجاعت، آینده‌نگری، شناخت دقیق از مقتضیات زمان، صراحت در مواضع، هوشمندی، تدبیر و جامعیت علمی نقش اساسی در این مسیر داشتند.

با این حال، شهید آیت‌الله مطهری در کتاب پیرامون انقلاب اسلامی، ضمن تایید تمام این ویژگی‌های برجسته، اصلی‌ترین رمز موفقیت امام را در دو عامل کلیدی می‌داند: «پایگاه مرجعیت و پیشوایی دینی» و «به‌کارگیری گفتمان و ادبیات اسلامی در مبارزه». عبارت ایشان در این باره چنین است: «اگر امام عنوان پیشوایی مذهبی و اسلامی را نمی‌داشت و اگر مردم ایران در عمق روحشان یک نوع آشنایی و انس و الفتی با اسلام نداشتند و اگر عشقی که مردم ما با خاندان پیامبر دارند وجود نمی‌داشت و اگر نبود که مردم حس کردند که این ندای پیامبر و علی و حسین است که از دهان این مرد بیرون می‌آید، محال بود نهضت و انقلابی به این وسعت در مملکت ما به وجود آید.»

رمز اصلی در این بود که امام مبارزه با ظلم، استبداد و استعمار را در قالب مفاهیم ملموس اسلامی به پیش برد. ایشان با القای این باور اصیل که «یک مسلمان نباید تن به اختناق و ذلت دهد و مومن نباید زیر فرمان کافر باشد»، جامعه را حرکت داد؛ حرکتی تحت لوای اسلام و با موازین قطعی فقهی.

از اقدامات اساسی این رهبر، مخالفت جدی با انگاره «جدایی دین از سیاست» بود. امام آزادی، استقلال و عدالت را در سایه و پرتو اسلام می‌خواست و به بیان بهتر، این نهضت همه چیز را با رنگ و بوی اسلامی طلب می‌کرد؛ یعنی دقیقاً همان گمشده‌ای که با خواست، باور و میل باطنی ملت ایران همسویی کامل داشت.

یادداشت از: حجت‌الاسلام والمسلمین عباس نیکزاد، استاد حوزه و دانشگاه

انتهای پیام/