ورزش همگانی؛ حلقه مفقوده توسعه سلامت در لرستان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، امروزه یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های سلامت در جهان، افزایش بیماری‌های غیرواگیر ناشی از تغییر سبک زندگی است؛ بیماری‌هایی که بخش قابل توجهی از آنها با کم‌تحرکی، تغذیه نامناسب و کاهش فعالیت‌های روزمره ارتباط مستقیم دارند.

در چنین شرایطی، ورزش همگانی دیگر یک فعالیت تفریحی یا موضوعی صرفاً ورزشی محسوب نمی‌شود، بلکه به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم سلامت عمومی، کاهش هزینه‌های درمانی و افزایش کیفیت زندگی شهروندان مورد توجه قرار گرفته است.

استان لرستان با وجود برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، جمعیت جوان، استعدادهای ورزشی فراوان و پیشینه قابل توجه در رشته‌های مختلف، همچنان با چالش‌هایی در حوزه توسعه ورزش همگانی مواجه است؛ از محدودیت دسترسی برخی مناطق به فضاهای ورزشی گرفته تا ضرورت توجه بیشتر به ورزش بانوان، کودکان، سالمندان و اقشار مختلف جامعه.

در همین رابطه، دکتر علی کرمی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه علوم ورزشی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم به تشریح اهمیت ورزش همگانی، پیامدهای کم‌تحرکی و الزامات توسعه این حوزه در لرستان پرداخته است.

تسنیم: اگر بخواهیم از منظر فیزیولوژی ورزشی به موضوع نگاه کنیم، چرا ورزش همگانی تا این اندازه برای سلامت جامعه اهمیت دارد؟

کرمی: برای درک اهمیت ورزش همگانی باید ابتدا به یک اصل اساسی توجه کنیم؛ بدن انسان برای حرکت ساخته شده است. تمام سیستم‌های بدن از جمله قلب و عروق، دستگاه تنفسی، عضلات، سیستم عصبی و حتی سیستم ایمنی، برای حفظ عملکرد مطلوب خود به فعالیت بدنی منظم نیاز دارند.

وقتی انسان دچار کم‌تحرکی می‌شود، به تدریج تغییرات منفی در ساختار و عملکرد بدن ایجاد می‌شود. کاهش ظرفیت هوازی، افزایش چربی بدن، کاهش توده عضلانی، اختلال در سوخت‌وساز قند و چربی و افزایش التهاب‌های مزمن از جمله پیامدهای این سبک زندگی است.

امروز بسیاری از بیماری‌هایی که جوامع با آن مواجه هستند، از جمله بیماری‌های قلبی ـ عروقی، دیابت نوع 2، فشار خون و برخی مشکلات اسکلتی ـ عضلانی، ارتباط مستقیمی با کمبود فعالیت بدنی دارند.

بنابراین ورزش همگانی را نباید صرفاً به عنوان یک برنامه ورزشی نگاه کرد؛ بلکه این موضوع بخشی از سیاست سلامت عمومی است. جامعه‌ای که تحرک بیشتری دارد، نه‌تنها سالم‌تر است، بلکه از نظر اجتماعی، اقتصادی و روانی نیز شرایط مطلوب‌تری خواهد داشت.

تسنیم: یعنی می‌توان گفت توسعه ورزش همگانی در واقع نوعی سرمایه‌گذاری برای کاهش هزینه‌های سلامت است؟

کرمی: دقیقاً! در حوزه سلامت، همیشه پیشگیری کم‌هزینه‌تر و اثربخش‌تر از درمان است. بسیاری از کشورها امروز به این نتیجه رسیده‌اند که اگر بتوانند مردم را به سمت سبک زندگی فعال هدایت کنند، در آینده هزینه‌های سنگین ناشی از بیماری‌های مزمن کاهش پیدا خواهد کرد.

ورزش منظم باعث بهبود عملکرد قلب، افزایش حساسیت سلول‌ها به انسولین، کنترل وزن، تقویت سیستم عضلانی و بهبود شرایط روانی افراد می‌شود. این تغییرات در بلندمدت می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری کند.

به بیان ساده، هزینه‌ای که امروز برای توسعه فضاهای ورزشی عمومی، آموزش و فرهنگ‌سازی در حوزه ورزش همگانی پرداخت می‌کنیم، در آینده باعث کاهش هزینه‌های درمانی خواهد شد.

تسنیم: با وجود این اهمیت، چرا هنوز بخش زیادی از جامعه با مشکل کم‌تحرکی مواجه است؟

کرمی: یکی از دلایل اصلی، تغییر سبک زندگی انسان امروز است. در گذشته، بسیاری از فعالیت‌های روزمره همراه با تحرک بود، اما امروز فناوری، زندگی ماشینی و تغییر الگوی کار و زندگی باعث شده میزان فعالیت بدنی افراد کاهش پیدا کند.

بخش زیادی از جامعه ساعت‌های طولانی پشت میز، مقابل رایانه یا تلفن همراه سپری می‌کنند. حتی کودکان و نوجوانان نیز نسبت به گذشته زمان بیشتری را در فضای مجازی می‌گذرانند و فرصت کمتری برای بازی و فعالیت جسمانی دارند، البته موضوع فقط کمبود امکانات نیست. گاهی حتی در مناطقی که فضای ورزشی وجود دارد، به دلیل نبود فرهنگ‌سازی، برنامه مناسب یا انگیزه کافی، مشارکت عمومی پایین است. بنابراین توسعه ورزش همگانی نیازمند یک نگاه چندبعدی است؛ یعنی هم زیرساخت لازم داریم، هم آموزش و هم تغییر نگرش اجتماعی.

تسنیم: استان لرستان از ظرفیت‌های طبیعی و انسانی زیادی برخوردار است، اما همچنان در زمینه ورزش همگانی با چالش‌هایی مواجه است. مهم‌ترین مسئله را چه می‌دانید؟

کرمی: لرستان از بسیاری جهات ظرفیت ویژه‌ای برای توسعه ورزش همگانی دارد. طبیعت استان، مناطق کوهستانی، فضاهای طبیعی و روحیه اجتماعی مردم می‌تواند یک فرصت مهم برای گسترش فعالیت‌های بدنی باشد، اما باید بپذیریم که توسعه ورزش همگانی فقط با داشتن استعداد ورزشی یا قهرمانان بزرگ اتفاق نمی‌افتد. ما باید زیرساخت مشارکت عمومی را فراهم کنیم.

یکی از مسائل مهم در استان‌هایی مانند لرستان، پراکندگی جمعیتی و تفاوت دسترسی مناطق مختلف به امکانات است. نباید ورزش همگانی فقط محدود به مرکز استان یا مناطق برخوردار باشد. مردم در شهرهای کوچک، روستاها و مناطق کمتر برخوردار نیز باید امکان دسترسی به برنامه‌های ورزشی داشته باشند. گاهی یک مسیر مناسب پیاده‌روی، یک فضای عمومی فعال یا یک برنامه منظم محله‌محور می‌تواند تأثیر بیشتری از یک مجموعه ورزشی بزرگ داشته باشد.

تسنیم: به نظر می‌رسد در برخی استان‌ها نگاه غالب همچنان معطوف به ورزش قهرمانی است. آیا این نگاه می‌تواند مانعی برای توسعه ورزش همگانی باشد؟

کرمی: ورزش قهرمانی ارزشمند است و جایگاه خود را دارد، اما نباید فراموش کنیم که ورزش قهرمانی بدون یک جامعه فعال و ورزش‌دوست شکل نمی‌گیرد. ما برای رسیدن به قهرمانان بزرگ، ابتدا نیازمند جامعه‌ای هستیم که کودکان، نوجوانان، خانواده‌ها و شهروندان آن با ورزش زندگی کنند.

گاهی تصور می‌شود موفقیت ورزشی فقط با کسب مدال سنجیده می‌شود، در حالی که یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ورزش، افزایش سلامت و نشاط عمومی است. اگر درصد بیشتری از مردم جامعه ورزش کنند، علاوه بر ارتقای سلامت عمومی، زمینه شناسایی استعدادهای ورزشی نیز بهتر فراهم خواهد شد.

تسنیم: نقش دوران کودکی در توسعه ورزش همگانی و حتی شکل‌گیری استعدادهای آینده چقدر مهم است؟

کرمی: دوران کودکی مهم‌ترین مرحله شکل‌گیری رفتارهای حرکتی است. بسیاری از عادت‌هایی که انسان در بزرگسالی دارد، ریشه در تجربه‌های دوران کودکی دارد.

در سال‌های ابتدایی زندگی، هدف اصلی باید فراهم کردن فرصت بازی، رشد حرکتی و تقویت مهارت‌های پایه باشد. کودک باید بدود، بپرد، تعادل خود را تقویت کند و با فعالیت جسمانی ارتباط مثبت برقرار کند.

در سنین چهار تا هفت سالگی می‌توان بازی‌های هدفمند و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان طراحی کرد. پس از هفت سالگی نیز امکان ورود تدریجی به آموزش‌های تخصصی‌تر وجود دارد، اما نکته مهم این است که نباید کودک را خیلی زود وارد فضای فشار و رقابت حرفه‌ای کرد. ابتدا باید یک انسان سالم و علاقه‌مند به ورزش تربیت کنیم و سپس به دنبال کشف استعداد باشیم.

تسنیم: در مورد بانوان و سالمندان که معمولاً مشارکت کمتری در فعالیت‌های ورزشی دارند، چه برنامه‌ای باید دنبال شود؟

کرمی: ورزش همگانی زمانی موفق است که برای همه گروه‌های جامعه برنامه داشته باشد. در حوزه بانوان باید به موضوع دسترسی، امنیت، فضای مناسب و برنامه‌های متناسب توجه شود. بانوان بخش مهمی از جامعه هستند و سلامت آنان تأثیر مستقیمی بر سلامت خانواده و نسل آینده دارد.

در مورد سالمندان نیز باید نگاه ما تغییر کند. سالمندی به معنای کنار گذاشتن فعالیت بدنی نیست. برعکس، فعالیت مناسب می‌تواند باعث حفظ استقلال فردی، کاهش ضعف عضلانی، بهبود تعادل و افزایش کیفیت زندگی سالمندان شود. در برنامه‌ریزی ورزش همگانی باید تفاوت‌های فیزیولوژیک و نیازهای هر گروه را در نظر گرفت.

تسنیم: برای توسعه ورزش همگانی در لرستان چه اقداماتی باید در اولویت قرار گیرد؟

کرمی: به نظر من نخستین گام، تغییر نگاه مدیریتی است. ورزش همگانی باید به عنوان یک موضوع بین‌بخشی دیده شود. شهرداری‌ها، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، دستگاه‌های فرهنگی، بخش خصوصی و سازمان‌های مردم‌نهاد هر کدام می‌توانند نقش مهمی داشته باشند.

در لرستان می‌توان از ظرفیت طبیعت استان برای توسعه فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، کوهپیمایی و برنامه‌های خانوادگی استفاده کرد. همچنین باید به سمت برنامه‌های محله‌محور رفت تا مردم احساس کنند ورزش بخشی از زندگی روزمره آنهاست. مدرسه نیز نقش بسیار مهمی دارد. اگر کودک امروز با ورزش و تحرک بیگانه باشد، فردای جامعه با مشکلات بیشتری در حوزه سلامت مواجه خواهد شد.

تسنیم: اگر بخواهید یک پیام اصلی درباره آینده ورزش همگانی در لرستان داشته باشید، چه می‌گویید؟

کرمی: ورزش همگانی یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای آینده جامعه است. لرستان ظرفیت‌های بسیار خوبی در حوزه انسانی، طبیعی و فرهنگی دارد و اگر برنامه‌ریزی صحیحی انجام شود، می‌تواند در توسعه ورزش عمومی نیز موفق باشد. باید از نگاه کوتاه‌مدت عبور کنیم و ورزش را به عنوان بخشی از سبک زندگی مردم تعریف کنیم. جامعه سالم، جامعه‌ای است که شهروندان آن فرصت، انگیزه و امکان حرکت داشته باشند.

سرمایه‌گذاری امروز در ورزش همگانی، در حقیقت سرمایه‌گذاری برای سلامت، نشاط و آینده نسل‌های بعدی است.

انتهای پیام/