40 شمع در کوچه‌های دلدادگی؛ آیین نذر و نیایش در چهل‌منبر خرم‌آباد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، هنوز آفتاب تاسوعا به میانه آسمان نرسیده است که کوچه‌های قدیمی خرم‌آباد رنگ و بویی دیگر به خود می‌گیرند.

صدای روضه از خانه‌ها به گوش می‌رسد، پرچم‌های سیاه بر سر درها به اهتزاز درآمده‌اند و عطر اسپند در فضای شهر پیچیده است. در میان این حال و هوای معنوی، زنانی آرام و بی‌صدا در کوچه‌ها قدم برمی‌دارند؛ زنانی که شمعی در دست دارند و دل‌هایی که با نام حسین(ع) و زینب(س) گره خورده است.

این‌جا لرستان است؛ سرزمینی که محرم در آن تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم به شمار می‌رود. در میان آیین‌های متعدد سوگواری این دیار، «چهل‌منبر» جایگاهی ویژه دارد؛ رسمی که نسل به نسل منتقل شده و همچنان یکی از باشکوه‌ترین جلوه‌های ارادت مردم به خاندان اهل‌بیت(ع) محسوب می‌شود.

چهل‌منبر، آیینی است که هر سال در روز تاسوعای حسینی برگزار می‌شود. بانوان عزادار با پوششی سیاه، در حالی که شمع‌هایی روشن یا خاموش در دست دارند، راهی مسیرهایی می‌شوند که از سال‌ها پیش به عنوان مسیرهای نذر و حاجت شناخته شده‌اند.

آنان در چهل خانه، سقاخانه، مسجد یا مجلس روضه توقف می‌کنند و در هر منزل شمعی روشن می‌سازند؛ شمعی که نماد روشنایی ایمان، اخلاص و امید است.

در این آیین، سکوت حرف اول را می‌زند. کمتر صدایی شنیده می‌شود و عزاداران ترجیح می‌دهند مسیر خود را با زمزمه‌ای درونی و اشک‌هایی پنهان طی کنند. این سکوت، خود روایتی از اندوه است؛ اندوهی که قرن‌ها از واقعه عاشورا گذشته اما هنوز در جان مردم این سرزمین زنده است.

بسیاری از پژوهشگران فرهنگ عامه بر این باورند که چهل‌منبر، تنها یک مراسم مذهبی نیست؛ بلکه آیینی نمادین برای بازخوانی رنج‌ها و مصائب کاروان اسیران کربلاست.

زنانی که در کوچه‌ها قدم می‌زنند، در حقیقت یادآور صبر و استقامت حضرت زینب(س) هستند؛ بانویی که پس از عاشورا، پرچم نهضت حسینی را بر دوش گرفت و پیام کربلا را به تاریخ رساند.

عدد چهل نیز در فرهنگ اسلامی و ایرانی مفهومی عمیق دارد. از چله‌نشینی عارفان تا اربعین حسینی، این عدد همواره نشانه‌ای از کمال، بلوغ معنوی و استمرار در مسیر بندگی بوده است. در آیین چهل‌منبر نیز عبور از چهل منزل، نمادی از پیمودن راهی معنوی برای رسیدن به مقصود و نزدیکی به خداوند تلقی می‌شود.

با فرارسیدن عصر تاسوعا، شعله‌های کوچک شمع‌ها در گوشه و کنار شهر خودنمایی می‌کنند. هر شعله روایت یک نذر است، هر قطره اشک حکایت یک دلدادگی و هر قدم نشانی از ارادت مردمی که عشق به حسین(ع) را در تار و پود زندگی خود تنیده‌اند.

چهل‌منبر در لرستان تنها یک سنت به جا مانده از گذشته نیست؛ میراثی زنده است که همچنان نفس می‌کشد و هر سال با فرارسیدن محرم، دوباره جان می‌گیرد. آیینی که در آن نور شمع‌ها، سکوت عزاداران و عطر ایمان در هم می‌آمیزند و تصویری ماندگار از فرهنگ عاشورایی مردم لرستان را به نمایش می‌گذارند.

شاید راز ماندگاری این مراسم نیز در همین سادگی نهفته باشد؛ در شمعی که روشن می‌شود، در دعایی که زیر لب زمزمه می‌شود و در قدم‌هایی که بی‌هیاهو برداشته می‌شوند. قدم‌هایی که قرن‌هاست در کوچه‌های این سرزمین طنین‌اندازند و هنوز هم پیام وفاداری به مکتب عاشورا را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کنند.

در روزگاری که بسیاری از سنت‌ها در گرداب فراموشی رنگ می‌بازند، چهل‌منبر همچنان پابرجاست؛ آیینی که نه‌تنها حافظ یک میراث فرهنگی ارزشمند، بلکه جلوه‌ای از ایمان، همبستگی اجتماعی و عشق بی‌پایان مردم لرستان به سیدالشهدا(ع) است.

با فرارسیدن تاسوعا، بار دیگر چهل شعله در کوچه‌های دلدادگی روشن می‌شود تا روایت عاشقی مردم این دیار را برای تاریخ بازگو کند.

انتهای پیام/