سواد رسانه‌ای به خانه‌های سنندج رسید؛ آغاز مسیر توانمندسازی خانواده‌ها

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، کودکی که امروز با یک تلفن همراه وارد دنیایی بسیار بزرگ‌تر از خانه و مدرسه می‌شود، با نسلی از محتوا، ارتباطات، تبلیغات، بازی‌ها و پیام‌هایی مواجه است که بسیاری از آنها نه برای والدین شناخته‌شده‌اند و نه همیشه برای خود کودک قابل تشخیص. در چنین شرایطی، مسئله دیگر این نیست که فرزندمان وارد فضای مجازی بشود یا نه؛ مسئله اصلی این است که چگونه وارد این فضا شود، چه چیزی را ببیند، چه چیزی را باور کند و در مواجهه با یک تهدید چگونه واکنش نشان دهد.

همین واقعیت، ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای خانواده‌ها را به یکی از نیازهای جدی امروز جامعه تبدیل کرده است؛ نیازی که پاسخ به آن صرفاً با توصیه، هشدار یا محدود کردن دسترسی فرزندان امکان‌پذیر نیست و به آموزش مستمر، گفت‌وگو، اعتمادسازی و توانمندسازی والدین و دانش‌آموزان نیاز دارد.

در همین راستا، نخستین کارگاه سواد رسانه‌ای ویژه والدین در دبستان پسرانه شاهد شهید خسروی ناحیه 2 سنندج برگزار شد؛ برنامه‌ای که با حضور گرم و استقبال قابل توجه خانواده‌ها همراه شد و نشان داد والدین بیش از هر زمان دیگری به دنبال شناخت دقیق‌تر فضای مجازی و راهکارهای عملی برای همراهی با فرزندان خود هستند.

این کارگاه با یک تفاوت مهم دنبال شد؛ قرار نبود خانواده‌ها فقط فهرستی از تهدیدها را بشنوند و با نگرانی بیشتری به خانه برگردند، بلکه هدف اصلی، آموزش مهارت مواجهه با آسیب‌ها و تبدیل والدین از ناظر نگران به همراه آگاه فرزند بود.

آغاز برنامه با قرآن، سرود جمهوری اسلامی و حال‌وهوای صمیمی مدرسه

نخستین کارگاه سواد رسانه‌ای با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود مقدس جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و در ادامه، سرکار خانم مرادی، معلم و مجری توانمند دبستان، با اجرای قوی و خواندن اشعار زیبا در مدح پیامبر گرامی اسلام(ص)، فضای برنامه را گرم و صمیمی کرد.

ترکیب برنامه فرهنگی آغازین با محتوای آموزشی کارگاه، فضای مناسبی ایجاد کرد تا والدین در یک محیط آرام و صمیمی وارد موضوعی شوند که شاید در نگاه نخست، بیشتر با هشدار و نگرانی همراه باشد.

در ادامه نیز عوامل مدرسه با تقسیم مسئولیت و هماهنگی مناسب، اجرای برنامه را پیش بردند و پذیرایی از والدین نیز در جریان برگزاری کارگاه انجام شد.

مدیریت مدرسه؛ همراهی که به اجرای منظم برنامه کمک کرد

برگزاری موفق این برنامه بدون همراهی مجموعه مدرسه امکان‌پذیر نبود.

سرکار خانم اعظمی، مدیر دبستان شاهد شهید خسروی، با سابقه و تجربه مدیریتی خود، در کنار عوامل و همکاران مدرسه روند اجرای برنامه را به‌خوبی مدیریت کرد و با تقسیم کار میان عوامل، نظم مناسبی بر فضای برگزاری کارگاه حاکم بود.

حضور فعال مجموعه مدرسه نشان داد که آموزش سواد رسانه‌ای زمانی می‌تواند به یک برنامه اثرگذار تبدیل شود که مدرسه، خانواده و مجموعه‌های تخصصی در کنار یکدیگر قرار گیرند و موضوع را صرفاً به یک جلسه سخنرانی محدود نکنند.

10 محور کاربردی و 5 کلید طلایی برای خانواده‌ها

بخش اصلی و نخست کارگاه؛ توسط رامیار غفاری، مدرس سواد رسانه‌ای ارائه شد؛ محتوایی که بر اساس محورهای از پیش طراحی‌شده و متناسب با نیاز خانواده‌ها تنظیم شده بود.

در این کارگاه، 10 محور کاربردی سواد رسانه‌ای با محوریت «آگاهی و تغییر نگاه والدین» برای والدین تشریح شد و در ادامه، 5 کلید طلایی برای مواجهه صحیح خانواده با فضای مجازی و مدیریت ارتباط فرزندان با این فضا ارائه شد.

نکته مهم در این بخش، انتخاب رویکردی متفاوت نسبت به آموزش‌های صرفاً هشدارمحور بود.

در این رویکرد، به جای اینکه فضای مجازی به‌عنوان یک تهدید مطلق معرفی شود و راهکار خانواده نیز صرفاً محدود کردن کودک باشد، تلاش شد والدین یاد بگیرند چگونه آسیب‌ها را بشناسند، چگونه با فرزند خود درباره آنها گفت‌وگو کنند، چه زمانی مداخله کنند و چگونه در هنگام بروز یک مشکل، به جای واکنش هیجانی، تصمیم درست بگیرند.

در واقع پیام اصلی کارگاه این بود که راه مقابله با آسیب‌های فضای مجازی، ناآگاهی و حذف صورت مسئله نیست؛ بلکه افزایش مهارت و قدرت تشخیص خانواده است.

همین نگاه باعث شد محتوای ارائه‌شده با استقبال والدین مواجه شود و بخش قابل توجهی از جلسه به طرح پرسش‌ها و دغدغه‌های واقعی خانواده‌ها اختصاص پیدا کند.

وقتی والدین دغدغه داشتند؛ کارگاه از سخنرانی به گفت‌وگو تبدیل شد

یکی از نقاط قوت این برنامه، اختصاص زمان به پرسش‌ها و دغدغه‌های والدین بود.

خانواده‌ها درباره مسائل مختلفی که در ارتباط با فرزندان و فضای مجازی با آن مواجه هستند، پرسش مطرح کردند و تلاش شد پاسخ‌ها متناسب با شرایط واقعی خانواده‌ها ارائه شود.

این بخش از کارگاه اهمیت ویژه‌ای داشت؛ چراکه نشان داد سواد رسانه‌ای برای خانواده‌ها یک موضوع انتزاعی یا دانشگاهی نیست، بلکه با زندگی روزمره آنها گره خورده است.

از نحوه استفاده فرزند از تلفن همراه گرفته تا مواجهه با محتوای نامناسب، ارتباط با افراد ناشناس، اعتماد به اطلاعات منتشرشده در فضای مجازی و چگونگی برخورد والدین با رفتار فرزندان، همگی بخشی از دغدغه‌هایی است که خانواده‌ها نیاز دارند درباره آن آموزش ببینند.

پلیس فتا؛ روایت تخصصی از تهدیدهایی که خانواده‌ها باید بشناسند

در بخش دیگری از برنامه، سرهنگ عمران ساعدی، از کارشناسان خبره پلیس فتا کردستان، به تشریح تهدیدها و آسیب‌های فضای مجازی پرداخت.

وی تلاش کرد تصویری واقعی و قابل فهم از مخاطراتی که کودکان و نوجوانان ممکن است در فضای مجازی با آن مواجه شوند، برای والدین ارائه کند و بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها تأکید داشت.

حضور کارشناس پلیس فتا در کنار مدرس سواد رسانه‌ای، این امکان را فراهم کرد که موضوع از دو زاویه دنبال شود؛ یک سو، آموزش مهارت‌های رسانه‌ای و خانوادگی و از سوی دیگر، آشنایی والدین با تهدیدها و آسیب‌هایی که در حوزه جرائم و مخاطرات فضای مجازی وجود دارد.

ارائه مطالب توسط سرهنگ ساعدی نیز با استقبال خانواده‌ها همراه شد و در پایان سخنان وی، والدین با تشویق و کف زدن از این بخش از برنامه استقبال کردند.

مطالبه‌ای که از دل کارگاه بیرون آمد؛ ادامه آموزش‌ها برای والدین و فرزندان

اما شاید مهم‌ترین اتفاق این کارگاه، چیزی فراتر از محتوای ارائه‌شده بود؛ والدین خواستار ادامه‌دار شدن این برنامه‌ها شدند.

خانواده‌ها تأکید داشتند که آموزش سواد رسانه‌ای نباید به یک جلسه محدود شود و لازم است این کارگاه‌ها استمرار داشته باشد و در مراحل بعد، برای خود دانش‌آموزان نیز برنامه‌های آموزشی متناسب با سن آنان برگزار شود.

این مطالبه، نشان‌دهنده یک واقعیت مهم است؛ خانواده‌ها برای مدیریت فضای مجازی به دنبال «محدودیت بیشتر» نیستند، بلکه به دنبال دانش و ابزار درست برای مواجهه با این فضا هستند.

اگر والدین بدانند چگونه با فرزند خود گفت‌وگو کنند، چگونه نشانه‌های خطر را تشخیص دهند و چگونه هنگام بروز آسیب واکنش نشان دهند، بخش مهمی از آسیب‌پذیری خانواده کاهش پیدا می‌کند.

قرار نیست فرزندان را از فضای مجازی جدا کنیم؛ باید آنها را برای زندگی در آن آماده کنیم

امروز فضای مجازی بخشی از زندگی نسل جدید است و نمی‌توان با حذف یا انکار آن، مسئله را حل کرد.

کودک و نوجوان باید یاد بگیرد که هر محتوایی ارزش باور کردن ندارد، هر فردی که در فضای مجازی با او ارتباط می‌گیرد قابل اعتماد نیست، هر تصویری واقعیت را نشان نمی‌دهد و هر پیامی که برای او ارسال می‌شود، بی‌خطر نیست.

در طرف مقابل نیز والد باید بداند که برخورد تند و حذف ناگهانی ابزار ارتباطی، در بسیاری از مواقع ممکن است به پنهان‌کاری فرزند منجر شود؛ بنابراین گفت‌وگو، اعتماد، آموزش و همراهی باید در کنار نظارت قرار گیرد.

این همان رویکردی است که در نخستین کارگاه سواد رسانه‌ای دنبال شد؛ رویکردی که به جای ترساندن خانواده، تلاش می‌کند خانواده را توانمند کند.

آغاز یک مسیر؛ تداوم کارگاه‌های آموزشی

نخستین کارگاه در دبستان شاهد شهید خسروی ناحیه 2 سنندج، آغاز این مسیر است و برنامه بر این اساس طراحی شده که آموزش‌ها در مدارس مختلف ادامه پیدا کند.

در ادامه، والدین و دانش‌آموزان هر دو مخاطب این برنامه خواهند بود و انتخاب مدارس نیز صرفاً بر اساس یک الگوی ثابت انجام نمی‌شود؛ بلکه مناطق کم‌برخوردار و آسیب‌پذیر در اولویت قرار خواهند داشت.

از سوی دیگر، محتوای کارگاه‌ها نیز متناسب با سن دانش‌آموزان، شرایط اجتماعی مدرسه و آسیب‌های موجود در همان محیط طراحی خواهد شد.

به این معنا که آموزش سواد رسانه‌ای برای دانش‌آموز ابتدایی با آموزش نوجوان متفاوت خواهد بود و مدرسه‌ای که با یک نوع آسیب مواجه است، الزاماً به همان محتوایی نیاز ندارد که مدرسه‌ای دیگر به آن نیاز دارد.

این نگاه می‌تواند سواد رسانه‌ای را از یک عنوان کلی و تکراری، به یک برنامه مسئله‌محور، مدرسه‌محور و خانواده‌محور تبدیل کند.

رویکرد تسنیم؛ از اطلاع‌رسانی تا نقش‌آفرینی فرهنگی و آموزشی

خبرگزاری تسنیم کردستان در کنار رسالت اصلی خود در حوزه اطلاع‌رسانی و مطالبه‌گری، توجه به نیازهای فرهنگی و اجتماعی جامعه و اجرای برنامه‌های آموزشی و تبیینی را نیز به صورت کاملاً رایگان دنبال می‌کند.

کارگاه سواد رسانه‌ای خانواده‌ها نیز در همین چارچوب تعریف شده است؛ برنامه‌ای که هدف آن صرفاً انتقال چند مفهوم رسانه‌ای نیست، بلکه تلاش می‌کند خانواده‌ها را در برابر واقعیت‌های جدید زندگی فرزندانشان توانمندتر کند.

همراهی آموزش‌وپرورش و پلیس فتا در این مسیر نیز می‌تواند ظرفیت‌های آموزشی و تخصصی متفاوتی را در کنار یکدیگر قرار دهد و زمینه‌ای برای استمرار برنامه‌ها و رسیدن آموزش‌های سواد رسانه‌ای به خانواده‌هایی فراهم کند که بیش از دیگران به این آموزش‌ها نیاز دارند.

تحلیل خبرنگار؛ سواد رسانه‌ای باید از «هشدار» به «مهارت زندگی» تبدیل شود

نخستین تجربه این کارگاه یک پیام روشن داشت: خانواده‌ها تشنه آگاهی‌ بودند!

استقبال والدین، طرح پرسش‌های متعدد و مهم‌تر از همه درخواست آنان برای ادامه برنامه و آموزش دانش‌آموزان نشان می‌داد که جامعه، آموزش سواد رسانه‌ای را یک موضوع تزئینی نمی‌داند؛ بلکه آن را بخشی از نیاز واقعی تربیت فرزند در عصر جدید می‌بیند.

اکنون مهم‌ترین گام، استمرار این مسیر است؛ مسیری که اگر مدرسه‌محور، خانواده‌محور و متناسب با آسیب‌های واقعی هر محیط دنبال شود، می‌تواند از سطح یک کارگاه فراتر رفته و به یک جریان پایدار آموزش و پیشگیری تبدیل شود.

قرار نیست کودکان و نوجوانان را از فناوری دور کنیم؛ باید کاری کنیم که فناوری، به جای آنکه آنها را مدیریت کند، خودشان توانایی مدیریت آن را داشته باشند.

سواد رسانه‌ای به میان خانواده‌ها می‌آید؛ یک طرح مشترک در مدارس کردستان

انتهای پیام/