بقعه شهشهان؛آرامگاهی که شاه محمد برای عارف به دار آویخته ساخت

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، در محله قدیمی شهشهان اصفهان در منطقه 3 شهرداری، بقعه‌ای از روزگار تیموریان برجای مانده که آرامگاه عارفی از سادات حسینی است؛ کسی که به اتهام نزدیکی به یک شاهزاده سرکش به دار آویخته شد و پس از مرگ، همان شاهزاده برایش آرامگاهی باشکوه ساخت تا نامش جاودان بماند.

بقعه علاءالدین شهشهان در شمال شهر اصفهان، در همسایگی مسجد جامع و در محله‌ای به همین نام واقع شده است. این بنا از آثار دوره تیموریان است و در سال 1327 خورشیدی با شماره ثبت 368 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. صاحب این آرامگاه، شاه علاءالدین محمد، فرزند شاه قطب‌الدین محمد، از بزرگان سادات حسینی و نقیب‌النقبای زمان خود بود؛ نسب او با بیست و چهار واسطه به امام علی (ع) می‌رسید. او در قرن نهم هجری می‌زیست و علاوه بر ارشاد و عرفان، مقام نقیب‌النقبایی داشت؛ مقامی که پس از سلطنت، والاترین جایگاه به شمار می‌رفت.

روایت شهشهان

ماجرای شهادت او چنین بود که در روزگاری که شاهرخ تیموری در هرات بود، سلطان محمد بن بایسنقر از طرف او حکومت اصفهان را بر عهده داشت. سلطان محمد که به شاه علاءالدین ارادت ویژه‌ای داشت، سر به شورش برداشت و از اطاعت شاهرخ سر باز زد. شاهرخ برای سرکوب او به اصفهان لشکر کشید و سلطان محمد به شیراز و سپس لرستان گریخت. شاهرخ پس از ورود به اصفهان، جمعی از بزرگان و علما را به اتهام همدستی با سلطان محمد دستگیر کرد و شاه علاءالدین نیز در میان آنان بود. سرانجام به تحریک گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ، این عده در روز سیزدهم رمضان سال 850 هجری قمری در ساوه به دار آویخته شدند.

جالب آنکه تنها هشتاد روز پس از این واقعه، شاهرخ در شهر ری درگذشت. سلطان محمد پس از بازگشت به اصفهان و رسیدن به سلطنت، دستور داد پیکر شاه علاءالدین را از ساوه به اصفهان بیاورند و در حسینیه خود او، همان جایی که امروز محله شهشهان نامیده می‌شود، به خاک بسپارند و بر فراز آن، بقعه‌ای بنا کنند.

داخل و خارج بقعه با گچ‌بری‌های ظریف و کاشی‌کاری‌های زیبا آراسته شده است. گنبد بنا که در سال‌های اخیر رو به ویرانی نهاده بود، بازسازی شده است. از مهم‌ترین ویژگی‌های این بنا می‌توان به کتیبه‌های گچ‌بری اشاره کرد؛ در اطراف بقعه کتیبه‌ای زیبا به خط کوفی با عبارت سلام علی آل یس تکرار شده و کتیبه دیگری با خط ثلث در قالب چهارده شعر عربی، شجره‌نامه شاه علاءالدین و واقعه به دار آویخته شدن او را روایت می‌کند.

نام سید محمود نقاش، خطاط مشهور قرن نهم، در پایان این کتیبه آمده است. بر دیوار شرقی بقعه نیز تصویر گلدانی نقاشی شده که هیکل آن را اشعاری از سعدی به خط نستعلیق سفید بر زمینه سبز روشن تشکیل می‌دهد. ایوان غربی بقعه با کاشی‌کاری معرق از آثار نفیس قرن نهم تزئین شده و نام استاد کاشی‌کار آن به خط نستعلیق سفید بر زمینه لاجوردی دیده می‌شود. در سال‌های 1325 تا 1330 خورشیدی نیز یک جفت در منبت‌کاری‌شده به سبک درهای قدیم اصفهان برای بقعه ساخته و نصب شد.

سلطان محمد پس از اتمام ساخت بقعه در سال 852 هجری قمری، چندین قریه از جمله اصفهانک و درزیان در بلوک کرارج و قریه ولاسان در فریدن را وقف این بقعه کرد. وقف‌نامه این بنا به امضای بزرگان و علمای وقت از جمله مولانا جلال‌الدین دوانی و شیخ بهایی رسیده است.

نام شهشهان در واقع تحریفی از شاه شاهان است. شاه علاءالدین محمد به دلیل برخورداری از دو مقام والا، یکی ارشاد و عرفان و دیگری نقیب‌النقبایی که پس از مقام سلطنت بالاترین جایگاه بود، به شهشهان یا شاه شاهان شهرت یافت. به همین مناسبت، محله اطراف این بقعه نیز شهشهان نامیده شده است.

این بنا در سال‌های 1310 تا 1340 خورشیدی تحت سرپرستی حسین شهشهانی، از بازماندگان خاندان شاه علاءالدین، مورد مرمت و ترمیم قرار گرفت. آرامگاه او نیز در همین بقعه قرار دارد. بازدید از این آرامگاه رایگان است و حدود 30 دقیقه تا یک ساعت زمان پیشنهادی برای بازدید در نظر گرفته شده است.

انتهای پیام/170/