ال‌نینو پشت دروازه‌های هرمزگان؛ باران بیشتر یا سیلاب‌های ناگهانی؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بندرعباس، پدیده «ال‌نینو» که بخشی از چرخه اقلیمی ال‌نینو ـ نوسان جنوبی است، با گرم‌شدن غیرعادی آب‌های اقیانوس آرام استوایی شناخته می‌شود و می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد.

این پدیده این روزها بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و احتمال تأثیرگذاری آن بر الگوی بارش جنوب ایران، به‌ویژه هرمزگان، مطرح شده است؛ استانی گرم و خشک که در سال‌های گذشته تجربه بارش‌های شدید کوتاه‌مدت و سیلاب‌های ناگهانی را داشته است.

بر اساس گزارش‌های اقلیمی مورد اشاره کارشناسان، تقویت ال‌نینو برای پاییز و زمستان پیش‌رو محتمل است و در صورت تحقق این شرایط، افزایش بارش می‌تواند از یک سو فرصتی برای تقویت منابع آبی هرمزگان باشد و از سوی دیگر، در صورت تمرکز بارش‌ها در بازه‌های کوتاه، خطر روان‌آب و سیلاب را افزایش دهد.

باران مسئله نیست؛ نحوه بارش‌ها مسئله است

هرمزگان به دلیل شرایط اقلیمی، همواره با بارش‌های پراکنده و سامانه‌های رگباری و رعدوبرقی مواجه بوده است در سال‌های اخیر نیز در نقاط مختلف استان، بارش‌های شدید در مدت‌زمان کوتاه به شکل‌گیری روان‌آب و سیلاب منجر شده است.

بارش شدید و کوتاه‌مدت فرصت نفوذ آب به خاک را کاهش می‌دهد و حجم زیادی از آب سطحی به سمت رودخانه‌های فصلی، مسیل‌ها و مناطق کم‌ارتفاع حرکت می‌کند؛ مسیل‌هایی که ممکن است در بخش قابل توجهی از سال خشک باشند، اما در زمان بارندگی‌های سنگین در مدت کوتاهی به مسیر عبور سیلاب تبدیل می‌شوند از این منظر، مسئله اصلی تنها میزان بارش نیست؛ بلکه شدت، مدت و پراکندگی زمانی و مکانی آن نیز اهمیت دارد.

فرصت آبی در کنار هشدار سیلاب

ال‌نینو در صورت همراه‌شدن با بارش‌های مناسب و پیوسته می‌تواند به تقویت منابع آبی کمک کند، اما بارش‌های سنگین و متمرکز در مدت کوتاه، به‌ویژه در مناطقی با زیرساخت‌های آسیب‌پذیر، می‌تواند خطر آبگرفتگی و سیلاب را افزایش دهد.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که تغییر ناگهانی شرایط جوی در هرمزگان می‌تواند در مدت کوتاهی زندگی مردم، راه‌های ارتباطی و زیرساخت‌های مناطق مختلف استان را تحت تأثیر قرار دهد به همین دلیل، پایش مستمر شرایط جوی و آمادگی دستگاه‌های امدادی و خدمات‌رسان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

شرایط ال‌نینو باید مستمر پایش شود

مسعود محمدی، کارشناس امداد و سوانح استان هرمزگان در گفت‌وگو با تسنیم، مهم‌ترین پیامد احتمالی ال‌نینو برای هرمزگان را تغییر در الگوی بارش و افزایش بی‌نظمی زمانی بارندگی‌ها دانست و اظهار کرد: این پدیده می‌تواند احتمال بارش‌های سنگین، رگباری و وقوع سیلاب‌های ناگهانی را افزایش دهد.

وی افزود: افزایش خطر آبگرفتگی معابر، طغیان رودخانه‌های فصلی و خسارت به راه‌ها و زیرساخت‌ها از دیگر پیامدهای احتمالی این شرایط است.

محمدی با اشاره به مناطق دریایی ادامه داد: تغییر الگوی باد، موج و شرایط دریا نیز می‌تواند فعالیت صیادی و تردد شناورها را تحت تأثیر قرار دهد؛ با این حال نمی‌توان به‌صورت دقیق و قطعی میزان و شدت تأثیر ال‌نینو بر منطقه‌ای مانند هرمزگان را پیش‌بینی کرد، چراکه اثر این پدیده به شرایط جوی و اقلیمی منطقه وابسته است.

این کارشناس تأکید کرد: به‌جای نسبت دادن مستقیم هر تغییر جوی به ال‌نینو، باید پیش‌بینی‌های هواشناسی و شرایط منطقه به‌صورت مستمر پایش و بر اساس آن برای مخاطرات احتمالی آماده شد.

وی مهم‌ترین نیاز هرمزگان را آمادگی برای سیلاب‌های ناگهانی و فراهم‌کردن دسترسی سریع به مناطق آسیب‌دیده عنوان کرد و گفت: لایروبی خورها، کانال‌های سطح شهر و مسیرهای انتقال آب باید پیش از آغاز فصل بارندگی به‌صورت جدی انجام شود.

تدوین برنامه امدادرسانی به مناطق حادثه‌خیز

محمدی با اشاره به ضرورت شناسایی نقاط پرخطر اظهار کرد: در محلاتی که به دلیل پایین‌تر بودن سطح زمین احتمال ورود و تجمع آب وجود دارد، مسیرهای ورود آب باید شناسایی و تا حد امکان مسدود یا هدایت شوند.

وی افزود: نقاط حادثه‌خیز، مسیرهای پرخطر و مناطق دارای سابقه آبگرفتگی باید از قبل شناسایی و برای امدادرسانی به آنها برنامه مشخصی تدوین شود.

کارشناس امداد و سوانح استان هرمزگان همچنین آموزش و هشدار به‌موقع شهروندان را در کاهش خسارت‌ها مؤثر دانست و گفت: اطلاع‌رسانی درباره رفتار صحیح هنگام وقوع سیلاب و افزایش آمادگی خانوارها اهمیت زیادی دارد و هماهنگی میان مدیریت بحران، هلال‌احمر، آتش‌نشانی، راهداری، شهرداری‌ها و نیروهای محلی باید پیش از وقوع حادثه تقویت شود.

تمهیدات هلال‌احمر برای مواجهه با ال‌نینو

مختار سلحشور، مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر استان هرمزگان، نیز در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به پیش‌بینی‌های جوی و احتمال افزایش بارش‌ها اظهار داشت: با توجه به شرایط جوی پیش‌رو و احتمال وقوع بارش‌های قابل توجه، جمعیت هلال‌احمر استان از هم‌اکنون تمهیدات لازم را برای مواجهه با حوادث احتمالی در نظر گرفته است.

وی از شهروندان خواست در زمان صدور هشدارهای هواشناسی از تردد در نقاط حادثه‌خیز، مسیل‌ها و مناطق پرخطر خودداری کرده و هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند.

علاج حادثه پیش از وقوع

ال‌نینو برای هرمزگان تنها یک موضوع اقلیمی نیست؛ بلکه در صورت تغییر الگوی بارش، می‌تواند آزمونی برای آمادگی زیرساخت‌ها و دستگاه‌های امدادی استان باشد.

تجربه سیلاب‌های سال‌های گذشته نشان داده است که فاصله میان یک بارش سنگین و شکل‌گیری سیلاب می‌تواند بسیار کوتاه باشد. از این رو، پیش از آغاز فصل بارندگی، شناسایی نقاط پرخطر، آماده‌سازی مسیرهای انتقال آب، تقویت تجهیزات امدادی و اطلاع‌رسانی به مردم می‌تواند نقش مهمی در کاهش خسارت‌های احتمالی داشته باشد.

در نهایت، آنچه هرمزگان به آن نیاز دارد، نه انتظار برای وقوع حادثه، بلکه آمادگی پیش از آن است؛ چراکه بارش می‌تواند یک فرصت آبی باشد، اما تنها زمانی که زیرساخت‌ها و مدیریت بحران برای شدت و نحوه بارش‌ها آماده باشند.

انتهای پیام/864