شب‌های پرهیاهوی جنگل ابر؛ مرال‌ها به فصل عشق رسیدند

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود، در میانه شهریور، جنگل‌های هیرکانی وارد یکی از حساس‌ترین دوره‌های زیستی خود می‌شوند؛ زمانی که صدای مرال‌های نر در دل جنگل می‌پیچد و فصل جفت‌گیری بزرگ‌ترین گونه گوزن ایران آغاز می‌شود.  این دوره که به «گاو‌بانگی» شهرت دارد، فرصتی برای تماشای یکی از جلوه‌های منحصربه‌فرد حیات‌وحش است، اما همزمان حساسیت‌های حفاظتی ویژه‌ای دارد.

مرال یا گوزن قرمز ایرانی از گونه‌های شاخص و ارزشمند زیست‌بوم‌های جنگلی شمال کشور به شمار می‌رود و بخش‌هایی از جنگل‌های هیرکانی استان سمنان نیز زیستگاه این گونه است.در میان زیستگاه‌های استان، جنگل ابر شاهرود از مهم‌ترین مناطق حضور مرال محسوب می‌شود و همین موضوع، ضرورت توجه ویژه به حفاظت از این محدوده را در فصل جفت‌گیری دوچندان کرده است.

فصل جفت‌گیری مرال‌ها معمولا از نیمه شهریور آغاز می‌شود و در این دوره، رفتار حیوانات به شکل محسوسی تغییر می‌کند. مرال‌های نر درگیر رقابت و جفت‌گیری می‌شوند و تمرکز آنها بیشتر متوجه فعالیت‌های تولیدمثلی است؛ شرایطی که می‌تواند میزان توجه آنها به برخی تهدیدهای پیرامونی را کاهش دهد و آسیب‌پذیری‌شان را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، عملیات «گاو‌بانگی» تنها یک برنامه پایش حیات‌وحش نیست، بلکه اقدامی حفاظتی برای تأمین امنیت مرال‌ها در یکی از مهم‌ترین دوره‌های زندگی آنها محسوب می‌شود. استقرار نیروهای محیط زیست در نقاط حساس جنگل و پایش مستمر زیستگاه، امکان واکنش سریع‌تر به تهدیدها و همچنین جلوگیری از حضور شکارچیان و متخلفان را فراهم می‌کند.

اجرای این عملیات در استان سمنان با محوریت زیستگاه‌های مهم مرال در جنگل‌های هیرکانی انجام می‌شود و در کنار محیط‌بانان و کارشناسان محیط زیست، ظرفیت همیاران و علاقه‌مندان طبیعت نیز برای تقویت پوشش حفاظتی منطقه به کار گرفته خواهد شد. حضور شبانه‌روزی گروه‌های مختلف در قالب شیفت‌های 24 ساعته، بخش مهمی از این برنامه حفاظتی است.

امسال نیز با نزدیک شدن به فصل جفت‌گیری مرال‌ها، برنامه‌ریزی برای اجرای عملیات گاو‌بانگی در جنگل‌های استان سمنان انجام شده است؛ طرحی که قرار است با استقرار گروه‌های حفاظتی در نقاط مختلف و مشارکت نیروهای رسمی و مردمی، امنیت مرال‌ها را در این فصل حساس افزایش دهد و از یکی از ارزشمندترین گونه‌های حیات‌وحش جنگل‌های هیرکانی حفاظت کند.

علی‌اکبر قربانلو،در گفت و گوبا خبرنگار تسنیم، با اشاره به آغاز فصل جفت‌گیری مرال‌ها در جنگل‌های هیرکانی اظهار داشت: برنامه گاوبانگی هر سال همزمان با آغاز فصل جفت‌گیری این گونه ارزشمند اجرا می‌شود و امسال نیز پس از پایان موج بارندگی، عملیات حفاظتی در زیستگاه‌های مرال در شهرستان شاهرود آغاز خواهد شد.

وی با بیان اینکه فصل جفت‌گیری مرال‌ها معمولا از حدود 15 شهریور آغاز می‌شود، افزود: امسال با توجه به پیش‌بینی بارندگی برای روزهای دوشنبه و سه‌شنبه، آغاز عملیات گاوبانگی چند روز به تعویق افتاده است تا شرایط جوی در جنگل به وضعیت مناسب برسد و پس از آن نیروهای حفاظتی در مناطق پیش‌بینی‌شده مستقر شوند.

قربانلو ادامه داد: در جریان این طرح، در نقاط مختلف زیستگاه‌های مرال چادرهای حفاظتی برپا می‌شود و محیط‌بانان، کارشناسان اداره حفاظت محیط زیست، همیاران محیط زیست و علاقه‌مندانی که در قالب پویش مشارکت در طرح ثبت‌نام کرده‌اند، در اجرای این عملیات مشارکت خواهند داشت.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود با اشاره به نحوه سازماندهی نیروهای مشارکت‌کننده در طرح تصریح کرد: تعداد افراد هر گروه با توجه به میزان مشارکت داوطلبان تعیین می‌شود و برای هر شیفت 24 ساعته معمولا سه تا چهار نفر در نظر گرفته خواهد شد تا نیروها به صورت منظم و چرخشی در زیستگاه حضور داشته باشند.

وی بیان کرد: هر گروه به مدت 24 ساعت در محل استقرار حضور دارد و پس از پایان شیفت، گروه دیگری جایگزین می‌شود و این روند به شکل مستمر ادامه پیدا می‌کند تا در طول فصل جفت‌گیری، حفاظت از زیستگاه و مرال‌ها با پوشش مناسب انجام شود.

قربانلو هدف اصلی از اجرای عملیات گاوبانگی را حفاظت از مرال، به عنوان یکی از گونه‌های شاخص و ارزشمند جنگل‌های هیرکانی، عنوان کرد و گفت: مرال یا گوزن قرمز ایرانی، بزرگ‌ترین گونه گوزن کشور است که در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور و همچنین بخش‌هایی از استان سمنان زیست می‌کند و حفاظت از این گونه در دوره حساس جفت‌گیری اهمیت ویژه‌ای دارد.

او، خاطرنشان کرد: در دوره جفت‌گیری، رفتار مرال‌های نر تغییر می‌کند و حیوان به دلیل شرایط طبیعی این دوره، پرخاشگرتر می‌شود و تمرکز آن بیش از زمان‌های عادی متوجه جفت‌گیری و رقابت با سایر نرهاست؛ به همین دلیل، میزان هوشیاری حیوان نسبت به برخی تهدیدها کاهش پیدا می‌کند.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شاهرود اضافه کرد: مرال‌ها در این دوره حساس، به دلیل تمرکز بر جفت‌گیری و همچنین دنبال کردن بو و صدای سایر حیوانات، ممکن است دیرتر متوجه حضور عوامل تهدیدکننده شوند و همین مسئله ضرورت افزایش مراقبت و کنترل زیستگاه را دوچندان می‌کند.

وی با اشاره به تهدیدهای موجود برای مرال‌ها در فصل جفت‌گیری اظهار کرد: یکی از اهداف مهم عملیات گاوبانگی، جلوگیری از بروز فرصت برای شکارچیان و تأمین امنیت مرال‌ها در این دوره است؛ زیرا شرایط رفتاری حیوان در فصل جفت‌گیری می‌تواند احتمال آسیب‌پذیری آن را در برابر تهدیدهای انسانی و طبیعی افزایش دهد.

قربانلو گفت: حضور مستمر نیروهای محیط زیست و گروه‌های همکار در زیستگاه، علاوه بر کنترل و پایش منطقه، نقش بازدارنده دارد و موجب می‌شود امنیت زیستگاه‌های مرال در طول شبانه‌روز افزایش پیدا کند و از ورود افراد متخلف و شکارچیان به محدوده‌های حساس جلوگیری شود.

وی درباره پراکنش مرال در استان سمنان نیز بیان کرد: بخش عمده جمعیت مرال استان در محدوده جنگل ابر شاهرود قرار دارد و این منطقه مهم‌ترین زیستگاه این گونه در استان سمنان به شمار می‌رود؛ البته مرال در سایر زیستگاه‌های جنگلی استان از جمله منطقه پرور نیز حضور دارد و حفاظت از تمامی این زیستگاه‌ها مورد توجه محیط زیست است.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شاهرود تأکید کرد: اجرای طرح گاوبانگی تنها به حضور نیروهای رسمی محیط زیست محدود نمی‌شود و مشارکت همیاران و علاقه‌مندان به طبیعت می‌تواند ظرفیت حفاظتی منطقه را افزایش دهد؛ از همین رو از افراد علاقه‌مند دعوت شده است با ثبت‌نام در این پویش، در حفاظت از مرال‌ها و زیستگاه ارزشمند جنگل‌های هیرکانی همکاری کنند.

قربانلو در پایان خاطرنشان کرد: عملیات گاوبانگی با استقرار گروه‌های حفاظتی در نقاط مختلف جنگل و به صورت شبانه‌روزی دنبال خواهد شد تا در حساس‌ترین مقطع زندگی مرال‌ها، امنیت این گونه ارزشمند در زیستگاه‌های استان سمنان، به‌ویژه جنگل ابر شاهرود، تأمین شود.

انتهای پیام/363/