خسروپناه: حکمرانی آموزش عالی نیازمند بازسازی است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشست با رؤسای دانشگاه‌های استان همدان، با تأکید بر نقش آموزش عالی در اقتدار ایران اسلامی اظهار کرد: هیچ‌کس نمی‌تواند نقش دانشگاه‌ها را در اقتدار کشور انکار کند؛ اقتدار در حوزه دفاع، سلامت و صنعت، بخش مهمی از خود را مرهون آموزش عالی است. در 6 ماه اخیر نیز با وجود آسیب‌هایی که دشمن به برخی زیرساخت‌ها و خطوط تولید وارد کرد، مجاهدان علمی دانشگاهی در کنار فعالان صنعت توانستند بسیاری از خطوط تولید را دوباره راه‌اندازی کنند و حتی مجموعه‌هایی که به طور کامل آسیب دیده بودند، در مدت کوتاهی بازسازی و احیا شدند؛ این توانمندی، جلوه‌ای از ظرفیت دانشگاه و آموزش عالی کشور است.

وی با اشاره به سابقه حدود 30 ساله خود در دانشگاه‌ها و بازدید از دانشگاه‌های مختلف کشور افزود: بر اساس این تجربه، معتقدم الگوی حکمرانی آموزش عالی نیازمند بازسازی است. سیاست‌های کلی حوزه علم و فناوری و سلامت در گذشته ابلاغ شده و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز سیاست‌های معطوف به اجرا را با مشارکت دانشمندان، دانشگاهیان و دستگاه‌های مرتبط تدوین می‌کند. راه‌اندازی هیئت‌های اندیشه‌ورز استانی با حضور رؤسای دانشگاه‌ها نیز در همین راستا انجام شده تا تصمیمات و برنامه‌ها با مشارکت بدنه علمی کشور شکل بگیرد.

ضرورت کاهش تصدی‌گری در آموزش عالی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت بازنگری در اختیارات و ساختار وزارت علوم گفت: وزارت علوم باید بیشتر بر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت متمرکز باشد و بخشی از اختیار گسترش آموزش عالی به هیئت‌های امنا واگذار شود. وقتی در استانی هزاران دانش‌آموخته بیکار یک رشته وجود دارد، منطقی نیست همچنان همان رشته بدون توجه به نیازهای جدید ادامه پیدا کند و تغییر یا جایگزینی آن سال‌ها زمان ببرد؛ دانشگاه و هیئت امنای آن باید بتوانند بر اساس ظرفیت‌ها و نیازهای منطقه درباره رشته‌های آموزشی تصمیم بگیرند.

خسروپناه با اشاره به تجربه دانشگاه‌های علمی کاربردی ادامه داد: اگر رشته‌ای جدید است یا در دانشگاه‌های موجود ارائه نمی‌شود، گاهی به جای استفاده از ظرفیت همان دانشگاه‌ها، ساختارهای جدید ایجاد می‌کنیم. من از طرفداران دانشگاه علمی کاربردی هستم، زیرا این دانشگاه‌ها در شرایط فعلی بخشی از خلأ موجود را پوشش می‌دهند، اما باید ظرفیت دانشگاه‌های موجود نیز برای پاسخگویی به نیازهای جدید فعال شود. از سوی دیگر، دانشگاه آزاد اسلامی توانسته است بدون اتکا به درآمدهای نفتی روی پای خود بایستد، در حالی که دانشگاه‌های دولتی با مشکلات مالی جدی مواجه‌اند؛ بنابراین حکمرانی مالی آموزش عالی نیز نیازمند بازنگری است.

از حکمرانی مالی تا فناوری‌های راهبردی

وی با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدات در جهان امروز اظهار داشت: جنگ امروز تنها جنگ نیروهای انسانی نیست، بلکه جنگ شبکه‌ای و الکترونیکی است و امنیت کشورها بیش از گذشته به فناوری‌های نوین وابسته شده است. در چنین شرایطی، توسعه ارتباطات کوانتومی و تدوین الگوریتم‌های متناسب با آن از ضرورت‌های کشور است؛ ما دانش و فناوری ارتباطات کوانتومی را در اختیار داریم اما مسئله اصلی، حکمرانی و اجرای مؤثر این ظرفیت‌هاست.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه با اشاره به برخی ظرفیت‌های مغفول در آموزش عالی گفت: ایران در حوزه‌هایی مانند خوشنویسی و صنایع دستی دارای پیشینه و ظرفیت کم‌نظیری است، اما با وجود جایگاه تاریخی خوشنویسی، دوره دکتری این رشته در کشور وجود ندارد و علاقه‌مندان برای ادامه تحصیل ناچار به خارج از کشور می‌روند. در حوزه موسیقی و صنایع دستی نیز با محدودیت‌هایی مشابه مواجهیم؛ در حالی که ایران دارای 299 رشته صنایع دستی است، دوره دکتری صنایع دستی نداریم. اگر اختیار گسترش رشته‌ها بیشتر در اختیار دانشگاه‌ها باشد، استادان و مدیران علمی می‌توانند بر اساس ظرفیت، نیاز و اقتضائات هر منطقه درباره ایجاد یا توقف دوره‌های آموزشی تصمیم بگیرند.

بازنگری در رشته‌های علوم انسانی

خسروپناه با بیان اینکه بخشی از مشکلات آموزش عالی به ساختار رشته‌ها و برنامه‌های درسی بازمی‌گردد، گفت: باید بپذیریم که برخی رشته‌ها و سرفصل‌های علوم انسانی نیازمند تغییر هستند. امروز علوم شناختی و رویکردهای شناختی در حوزه‌هایی مانند روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و اقتصاد جایگاه مهمی پیدا کرده‌اند، اما بسیاری از این حوزه‌ها در دانشگاه‌های ما به اندازه کافی توسعه نیافته‌اند. در کنار آن، برخی دروس عمومی و معارف نیز نیازمند بازنگری هستند، چراکه برنامه‌های آموزشی باید بتوانند متناسب با نیازهای روز جامعه و تحولات علمی پاسخگو باشند.

وی تأکید کرد: اگر بپذیریم که حکمرانی باید پشتوانه علمی داشته باشد، دانشگاه نمی‌تواند صرفاً مصرف‌کننده سیاست‌ها باشد، بلکه باید در حل مسائل کشور و اصلاح نظام حکمرانی نقش‌آفرینی کند. از این رو، حکمرانی مالی دانشگاه، نظام گسترش و برنامه‌ریزی آموزش عالی و سازوکارهای تصمیم‌گیری در این حوزه باید مورد بازنگری قرار گیرد.

تأکید بر نقش استادان در اجرای اسناد

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به نقش استادان در اجرای اسناد و سیاست‌های علمی کشور گفت: از استادان دانشگاه انتظار می‌رود نقش دانشگاه‌ها را در اجرایی‌سازی اسناد شورای عالی انقلاب فرهنگی مشخص کنند. استاد دانشگاه باید متناسب با کارآمدی و نقش مؤثر خود مورد ارزیابی و حمایت قرار گیرد.

خسروپناه افزود: در آیین‌نامه جدید ارتقا، چهار ماده به پنج ماده افزایش یافته و ماده فناوری و نوآوری نیز به آن اضافه شده است تا استادان علاوه بر فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، نقش کارکردی و مؤثرتری در حوزه فناوری، نوآوری و حل مسائل کشور داشته باشند.

انتهای پیام/