راه‌آهن چگونه می‌تواند اقتصاد گردشگری چهارمحال و بختیاری را متحول کند؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، چهارمحال و بختیاری سرزمینی است که طبیعت در آن دست‌ودل‌باز بوده است. از سرچشمه‌های کارون و زاینده‌رود گرفته تا دشت‌های پر از لاله‌های واژگون، از تالاب بین‌المللی چغارخور تا مسیرهای کوچ عشایر بختیاری که قرن‌هاست همان مسیر را می‌روند.

بیش از 800 جاذبه گردشگری در این استان ثبت شده و آن را به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگران ایرانی و خارجی تبدیل کرده است. با این حال، ظرفیتی که می‌توانست موتور اقتصادی استان باشد، هنوز به‌درستی به کار نیفتاده است.

مقایسه وضعیت چهارمحال و بختیاری با استان‌هایی که به لطف راه‌آهن گردشگری‌شان شکوفا شده، تصویر روشنی ارائه می‌دهد. به عنوان مثال نمایندگان مجلس پس از بهره‌برداری از خط ریلی قزوین–رشت تأکید کردند که حمل‌ونقل یکی از زیرساخت‌های مهم در توسعه اقتصادی و گردشگری است و این اتصال ریلی به رونق اقتصادی و گردشگری گیلان کمک می‌کند.

استان گیلان که پیش‌تر اغلب از طریق جاده‌های خطرناک هراز و فیروزکوه مسافر می‌گرفت، با آمدن ریل به تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران دست یافت. راه‌اندازی نخستین قطار گردشگری در گیلان را مسئولان آن استان گامی در راستای رونق گردشگری و ایجاد نشاط اجتماعی برای مردم دانستند.

رونق اقتصاد محلی و احیای ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی با گردشگری ریلی

در شمال کشور، مازندران با خط ریلی تهران–شیرگاه مدل متفاوتی از گردشگری ریلی آفریده است؛ در تورهای ریلی این مسیر، قطار به جای چهار توقف متعارف در چهارده نقطه می‌ایستد، از پل ورسک تا روستاها و ایستگاه‌های تاریخی متروک، و مسافران در هر جاذبه‌ای پیاده می‌شوند. این الگو نشان می‌دهد که ریل نه‌فقط وسیله رسیدن به مقصد، بلکه خود تجربه سفر است.

قطارهای گردشگری پس از موفقیت در مسیرهای تهران–شیرگاه و تهران–کاشان، به اصفهان، شیراز و یزد نیز گسترش یافتند و امروز مثلث طلایی این سه شهر از پرتقاضاترین مسیرهای گردشگری ریلی کشور است. آنچه این مسیرها مشترک دارند، وجود جاذبه‌های طبیعی یا تاریخی در طول مسیر ریلی است. استان چهارمحال و بختیاری از هر دو سرشار است؛ اما هنوز ریلی در آن کشیده نشده که این جاذبه‌ها را به هم وصل کند.

سرپرست معاونت مسافری راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران گردشگری ریلی را موتور افزایش تقاضا، رونق اقتصاد محلی و احیای ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی مسیرها می‌داند.

این توصیف دقیقاً با واقعیت چهارمحال و بختیاری تطبیق دارد. استانی که عشایرش بخشی از میراث ناملموس جهانی‌اند، که آبشارها و دره‌هایش بارها در گزارش‌های سازمان جهانی گردشگری از مناطق کمتر‌شناخته و بکر ایران نام گرفته‌اند، نیاز دارد این ظرفیت از کنج ناشناختگی بیرون بیاید. ریل این توان را دارد.

در نوروز سال جاری بنابر اعلام اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده‌ای چهارمحال و بختیاری، تعداد سفرها 37 درصد کاهش و تعداد مسافران 56 درصد کاهش داشته است. این کاهش در دوره‌ای رخ داده که بیشتر استان‌های کشور رشد گردشگری نوروزی داشته‌اند.

ریل، معادله سفر خسته کننده را تغییر می‌دهد

دلایل گوناگونی در این افت سهیم‌اند، اما یکی از آن‌ها بی‌شک همان مشکل دیرینه دسترسی است. رسیدن به چهارمحال و بختیاری از تهران یا اصفهان، حتی با وجود بزرگراه‌های بهبودیافته، همچنان سفری خسته‌کننده و پرخطر است. ریل این معادله را عوض می‌کند؛ گردشگری که تا شهرکرد می‌نشیند و با قهوه‌اش چشم‌انداز کوهستانی زاگرس را تماشا می‌کند، تجربه‌ای متفاوت از کسی دارد که چندین ساعت پشت فرمان نشسته است.

در لرستان که طبیعتی مشابه چهارمحال دارد، تجربه ریلی وجود داشته اما ناپایدار مانده است. مسئولان لرستان با اشاره به مطالبه مردم و گردشگران برای راه‌اندازی دوباره قطار گردشگری در این استان، تأکید کرده‌اند که می‌خواهند از ظرفیت‌های ریلی به‌ویژه در شهرستان دورود برای رونق گردشگری بهره بگیرند.

این خواسته نشان می‌دهد که حتی تجربه کوتاه ریل در یک استان کوهستانی، چنان تقاضایی ایجاد می‌کند که مردم سال‌ها پیگیر احیای آن می‌مانند. چهارمحال و بختیاری هنوز به این تجربه دست نیافته است؛ اما اگر راه‌آهنش تکمیل شود، می‌تواند خود منشأ چنین مطالبه‌ای باشد.

اما این تکمیل، آسان نیست. آخرین آمارها تصویر روشنی از وضعیت پروژه ارائه می‌دهد. حمید ربیعی، معاون فنی و مهندسی ساخت اداره کل راه و شهرسازی استان، اعلام کرده که برای تکمیل راه‌آهن چهارمحال و بختیاری به 7 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است؛ تأمین 4 هزار و 700 میلیارد تومان از این مبلغ برعهده سازمان صمت است.

راه آهن استان با مشکلات اجتماعی و کمبود اعتبار روبروست

پیشرفت فیزیکی پروژه نامتوازن است: زیرسازی حدود 80 درصد پیشرفت دارد اما روسازی در همان 10 درصد ابتدایی مانده و تنها حدود 10 کیلومتر ریل‌گذاری شده است. ایستگاه‌ها نیز به حدود 45 درصد پیشرفت رسیده‌اند. این راه‌آهن چهار ایستگاه دارد که ایستگاه شهرکرد درجه یک و مسافربری–باربری، ایستگاه سفیددشت درجه دو و مسافربری–باربری، ایستگاه منطقه ویژه اقتصادی و ایستگاهی در استان اصفهان را دربر می‌گیرد.

با وجود این زیرساخت نیمه‌کاره، پروژه با دو چالش جدی روبروست: مشکلات اجتماعی در مسیر اصفهان و کمبود اعتبار. در صورت تأمین اعتبار، تکمیل پروژه در سال 1406 پیش‌بینی شده است.

معنای این اعداد برای گردشگری چیست؟ اگر راه‌آهن تکمیل شود، شهرکرد برای نخستین بار در تاریخ خود به شبکه ریلی کشور وصل می‌شود. سپس باید فکری برای کشیدن این ریل به سمت شهرستان‌های دیگر کرد، یا دست‌کم از ایستگاه شهرکرد به عنوان دروازه ورود گردشگران بهره گرفت.پ

از میان جاذبه‌های طبیعی استان می‌توان به آبشارهای مختلف و زیاد، پیست اسکی، دشت لاله‌های واژگون، آبشار تونل کوهرنگ، غار یخی چما، تالاب گندمان، تالاب چغاخور، چشمه کوهرنگ، پل زمانخان، سرچشمه‌های رود کارون و زاینده‌رود و ده‌ها جاذبه دیگر اشاره کرد که در فصل بهار پذیرای مهمانان زیادی هستند.

حضور سرمایه‌گذار در هر حوزه‌ای نیازمند زیرساخت است؛ از فرودگاه و جاده تا راه‌آهن

این جاذبه‌ها پراکنده‌اند و اغلب نیاز به وسیله نقلیه جداگانه دارند؛ اما یک شبکه ریلی پایه‌ای می‌تواند کار بردن گردشگران به این نواحی را آسان‌تر کند و زمینه رونق حمل‌ونقل محلی را فراهم سازد.

البته که ریل به تنهایی کافی نیست. کارشناسان تأکید کرده‌اند که سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری برای استان‌های کمتر توسعه‌یافته راهی میان‌بر به سمت پیشرفت است، اما حضور سرمایه‌گذار در هر حوزه‌ای نیازمند زیرساخت است؛ از فرودگاه و جاده تا راه‌آهن.

ریل دعوت‌نامه‌ای است برای سرمایه‌گذاران هتل‌داری، اقامتگاه بوم‌گردی، دفاتر خدمات عشایرگردی و کسب‌وکارهای محلی که می‌توانند از پای ایستگاه شهرکرد شروع کنند و مسافران را به دل زاگرس ببرند.

زاگرس منتظر است. دشت‌های پر از گل، کوچ عشایر، آبشارهای مختلف و روستاهای پلکانی سر پا ایستاده‌اند و هر ساله تعداد محدودی گردشگر می‌پذیرند که اغلب خسته از جاده می‌رسند و زود باز می‌گردند. روزی که قطار از دل این کوهستان بگذرد و مسافران در راحتی آن بنشینند و به چشم‌اندازهای زاگرس خیره شوند، شاید آن روز بتوان گفت بام ایران برای همیشه در نقشه گردشگری ایران جای گرفته است.

یادداشت از فاطمه واحدی، خبرنگار و فعال رسانه استان چهارمحال و بختیاری

انتهای پیام/7540