پارادوکس بارندگی و خشکسالی در خراسان شمالی؛ وضعیت نگران‌کننده سدها

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد٬ خراسان شمالی در حالی که با رشد بارندگی‌های مقطعی مواجه بوده، همچنان در چنبره بحران کم‌آبی گرفتار است؛ گزارش‌ها از وضعیت سدها و افت شدید آب‌های زیرزمینی نشان می‌دهد که سیاست‌های انقباضی و نظارتی تنها راه برون‌رفت از این تنش آبی است.

در همین راستا، استانداری خراسان شمالی با ابلاغ دستور ویژه‌ای، تمامی دستگاه‌های دولتی را مکلف کرده تا ظرف مدت یک ماه نسبت به هوشمندسازی مصرف آب اقدام کنند؛ اقدامی که اگرچه دیرهنگام به نظر می‌رسد، اما گامی ضروری برای کنترل اضافه برداشت‌هاست. 

مسئله مدیریت منابع آبی در خراسان شمالی به دلیل شرایط اقلیمی نیمه‌خشک و وابستگی شدید بخش کشاورزی به منابع زیرزمینی، همواره یکی از اولویت‌های حیاتی بوده است. با وجود گزارش‌هایی مبنی بر افزایش چشمگیر بارش‌ها در سال جاری، کارشناسان معتقدند این حجم از بارندگی برای جبران کسری تجمعی مخازن سدها و سفره‌های آب زیرزمینی کافی نیست.

آمارهای رسمی نشان می‌دهد که تکیه بر بارش‌های سالانه بدون اصلاح الگوی مصرف و ابزارهای نظارتی دقیق، استان را با خطر جدی کمبود آب در سال‌های پیش رو مواجه می‌کند. در همین راستا، شورای حفاظت از منابع آب استان با هدف بازگرداندن تعادل به سفره‌های زیرزمینی، برخورد با برداشت‌های غیرمجاز و مکلف کردن دستگاه‌های اجرایی به رعایت الگوی مصرف را در دستور کار قرار داده است.

 اولتیماتوم به دستگاه‌های دولتی: پایان دوران بی‌انضباطی آب

سید مجتبی علوی‌مقدم، معاون امور عمرانی استاندار خراسان شمالی در سومین جلسه شورای حفاظت از منابع آب و کارگروه سازگاری با کم‌آبی استان، با تأکید بر اینکه دستگاه‌های دولتی باید در خط مقدم رعایت قانون باشند، گفت: تمامی دستگاه‌های اجرایی استان موظفند جهت مدیریت منابع و جلوگیری از اضافه برداشت، حداکثر تا یک ماه آینده نسبت به نصب کنتورهای هوشمند اقدام کنند.

علوی‌مقدم در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد افزود: این یک تکلیف قانونی بر اساس مصوبات وزارت نیرو است و هدف از آن، ایجاد تعادل‌بخشی به منابع آب زیرزمینی است. هیچ دستگاهی مجاز نیست از این قاعده مستثنی باشد و نظارت بر اجرای این مصوبه با جدیت توسط فرمانداری‌ها دنبال خواهد شد.

 پارادوکس بارندگی و خشکسالی در سدهای استان

بررسی داده‌های اقلیمی نشان می‌دهد که اگرچه از ابتدای سال جاری تاکنون 99.4 میلی‌متر بارندگی در استان ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 145.5 درصد رشد نشان می‌دهد، اما خراسان شمالی در سطح کشور در جایگاه دوازدهم قرار دارد و همچنان به سمت کم‌بارشی در حرکت است.

این مسئول ارشد استانی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده سدها تصریح کرد: بر اساس گزارش رسمی شرکت آب منطقه‌ای استان، علیرغم بارندگی‌های اخیر، در حال حاضر تنها 24 درصد از حجم مخازن سدهای استان پر است. این آمار هشداردهنده نشان می‌دهد که ما با یک کسری مزمن روبرو هستیم و وضعیت منابع آبی استان همچنان شکننده است.

 ممنوعیت قاطع کشت برنج و ضرورت تغییر الگوی کشت

یکی از چالش‌های بزرگ در مدیریت منابع آبی خراسان شمالی، کشت محصولات آب‌بر در شرایط تنش آبی است. معاون عمرانی استاندار در این باره موضعی قاطع گرفت و اعلام کرد: کشت برنج در استان به هیچ عنوان مورد تأیید نیست و خارج از ضوابط و مقررات محسوب می‌شود. از فرمانداران خواسته‌ایم که به عنوان رؤسای شورای حفاظت از منابع آب شهرستان‌ها، نظارت دقیق‌تری داشته باشند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف، پاسخگو باشند.

وی در پایان تأکید کرد: جلوگیری از اضافه برداشت‌ها و مهار افت سطح آب‌های زیرزمینی، یک الزام حیاتی و قانونی است. استنکاف از اجرای این مصوبات، نه تنها تخلف اداری، بلکه تضییع حقوق آیندگان است و تمامی سیاست‌گذاری‌های استانی در حوزه کشاورزی و صنعت، با محوریت “سازگاری با کم‌آبی” تدوین و اجرا خواهد شد.

اعلام اولتیماتوم یک‌ماهه استانداری خراسان شمالی، نشان‌دهنده تغییر استراتژی مدیریت منابع آبی در استان است؛ تغییری که از “توصیه” به سمت “الزام قانونی” حرکت کرده است. موفقیت این طرح در گرو دو فاکتور اصلی است: نخست، نظارت میدانی و قاطع فرمانداری‌ها بر عدم استنکاف ادارات از نصب کنتورهای هوشمند، و دوم، استمرار در برخورد با کشت محصولات پرمصرف.

چنانچه این سیاست‌ها با برنامه منسجم برای اصلاح الگوی کشت در بخش کشاورزی همراه نشود، مدیریت تقاضا به تنهایی نخواهد توانست در بلندمدت از بحران آبی در استانی که تشنه‌ی مدیریت صحیح است، جلوگیری کند. اکنون چشم کشاورزان و کارشناسان به عملکرد یک‌ماهه دستگاه‌های اجرایی است تا مشخص شود آیا در آزمون انضباط آبی، موفق خواهند بود یا خیر.

انتهای پیام/311/.