شهردار پیربازار: 80 درصد املاک شهر قولنامه‌ای است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از رشت، در فاصله حدود 6 کیلومتری رشت، شهری قرار دارد که اگر چه امروز جمعیت آن حدود یک‌هزار و 232 نفر است، اما به واسطه نزدیکی به مرکز استان و قرار گرفتن در مسیرهای ارتباطی، جمعیت شناوری چند برابر جمعیت رسمی خود را تجربه می‌کند.

پیربازار شهری است که گذشته آن با تجارت، بندر و راه‌آهن گره خورده است؛ جایی که در دوره قاجار به‌عنوان بندر اصلی رشت شناخته می‌شد و کالاهای وارداتی از بنادر روسیه از مسیر این منطقه به رشت، قزوین، زنجان، همدان، تهران و مازندران منتقل می‌شد.

این منطقه حتی در تاریخ راه‌آهن ایران نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و مسیر بندر انزلی به پیربازار و رشت، از نخستین خطوط ریلی کشور محسوب می‌شود، اما پیربازار امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های زیرساختی، حقوقی، زیست‌محیطی و فرهنگی مواجه است؛ مشکلاتی که در کنار ظرفیت‌های گردشگری و کشاورزی این شهر، آینده آن را به موضوعی مهم برای مدیریت شهری تبدیل کرده است.

در گفت‌وگویی با سجاد علیپور، شهردار پیربازار، مهم‌ترین مسائل و ظرفیت‌های این شهر را بررسی کرده‌ایم.

تسنیم: پیربازار با این پیشینه تاریخی، امروز چه وضعیتی دارد؟

شهردار پیربازار: پیربازار در گذشته جایگاه بسیار مهمی در تجارت شمال کشور داشت و به نوعی دروازه ارتباطی ایران با اروپا بود. در دوره قاجار کالاهایی که از بنادر روسیه وارد می‌شد، به پیربازار می‌رسید و از اینجا به نقاط مختلف کشور منتقل می‌شد.

حتی اسناد تاریخی از وجود گمرک و انبارهای بزرگ در این منطقه حکایت دارند. جهانگردان خارجی نیز در سفرهای خود به پیربازار از انبارهای سنگی نگهداری ابریشم و پنبه یاد کرده‌اند.نام پیربازار هم در طول تاریخ به شکل‌های مختلفی ثبت شده و همین موضوع نشان‌دهنده قدمت و جایگاه این منطقه است.

از طرف دیگر، نخستین مسیرهای راه‌آهن کشور نیز در ارتباط با همین محدوده شکل گرفت و هنوز بقایای آن در منطقه وجود دارد. اما امروز شرایط متفاوت است. پیربازار در سال 1400 از روستا به شهر تبدیل شد و طبیعتاً با شهرشدن، مطالبات و نیازهای جدیدی ایجاد شد که زیرساخت‌های گذشته دیگر پاسخگوی آن نیست.

تسنیم: یکی از مهم‌ترین مشکلات شهر، موضوع آب شرب است. مشکل از کجا ناشی می‌شود؟

شهردار پیربازار: شبکه آب‌رسانی پیربازار حدود 40 سال قدمت دارد و بخش زیادی از آن همچنان با لوله‌های آزبست کار می‌کند؛ موضوعی که مرکز بهداشت نیز بارها درباره آن هشدار داده است.

از طرف دیگر، این شبکه قدیمی دیگر متناسب با جمعیت فعلی شهر نیست. در زمان قطعی برق نیز مشکل بیشتر می‌شود و رسوبات وارد شبکه و در نهایت وارد شیر آب منازل می‌شود.

البته در سال‌های گذشته با کمک قرارگاه محرومیت‌زدایی سپاه، بخشی از خطوط اصلی با لوله‌های پلی‌اتیلن جایگزین شده، اما مشکل اصلی همچنان انشعابات منازل است که به شبکه قدیمی متصل هستند.

تسنیم: برای حل این مشکل چه اقدامی باید انجام شود؟

شهردار پیربازار: راهکار فنی، اجرای چیزی است که به آن «انشعاب برگردان» گفته می‌شود؛ یعنی انشعاب مصرف‌کننده‌ها از لوله‌های قدیمی به شبکه پلی‌اتیلن منتقل شود.

این کار اگر انجام شود، می‌تواند حداقل حدود 50 درصد مشکل رسوبات را برطرف کند، اما اجرای آن نیازمند تأمین اعتبار از سوی اداره آب و فاضلاب است و در حال حاضر گفته می‌شود منابع مالی کافی برای این کار وجود ندارد.

از طرف دیگر، برای انتقال خط لوله آب از تصفیه‌خانه رشت از سمت آقا سیدشریف تا منطقه آتشگاه نیز حدود 50 میلیارد تومان توسط قرارگاه محرومیت‌زدایی اختصاص پیدا کرده، اما عملیات در بخش باقی‌مانده متوقف شده و هنوز مشخص نیست چه زمانی این خط به پیربازار خواهد رسید.

تسنیم: وضعیت تأمین آب در شرایط قطعی برق چگونه است؟

شهردار پیربازار: آب شهر از سه حلقه چاه عمیق تأمین می‌شود که تجهیزات تصفیه آنها قدیمی است و کیفیت آب نیز شرایط مطلوبی ندارد.

مشکل دیگر این است که شهرداری نیروی ثابتی برای روشن کردن ژنراتور در زمان قطعی برق ندارد. بنابراین هر زمان برق قطع می‌شود، آب شهر هم قطع می‌شود.

از طرف دیگر، اداره آب و فاضلاب در خود پیربازار مستقر نیست و این مسئله در شرایط بحرانی، مدیریت اوضاع را دشوارتر می‌کند.

تسنیم: موضوع فضای ورزشی و پیست سوارکاری هم یکی از مسائل مهم شهر است؟

شهردار پیربازار: یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های حقوقی پیربازار به همین موضوع مربوط می‌شود.

تنها پیست سوارکاری استان گیلان در پیربازار قرار دارد. این مجموعه حدود 6 هکتار وسعت دارد و در ابتدا در اختیار منابع طبیعی بود، سپس به شرکت سپیدرود و بعد از آن به اداره ورزش و جوانان واگذار شد.

اما متأسفانه در سال‌های 1397 و 1398 این مجموعه به شکل غیرقانونی به بخش خصوصی واگذار شده است، ما برای جلوگیری از تغییر کاربری این زمین و ساخت‌وسازهای بلندمرتبه در آن، پیگیری حقوقی را آغاز کرده‌ایم. مردم هم نسبت به این موضوع حساس هستند و اجازه نمی‌دهند متصرفان وارد مجموعه شوند.

تسنیم: چرا حفظ این زمین برای شهر اهمیت دارد؟

شهردار پیربازار: پیربازار فضای ورزشی دیگری برای جوانان ندارد. این مجموعه در گذشته میزبان مسابقات سوارکاری بوده و می‌تواند دوباره چنین نقشی را ایفا کند.

بنابراین موضوع فقط یک پرونده ملکی نیست؛ مسئله، آینده فضای ورزشی شهر است. ما با همراهی منابع طبیعی، استاندار و فرماندار به دنبال احقاق حق مردم هستیم تا این ظرفیت از بین نرود.

تسنیم: بخش دیگری از مشکلات به وضعیت اسناد ملکی برمی‌گردد. در این زمینه چه وضعیتی دارید؟

شهردار پیربازار: بیش از 80 درصد املاک پیربازار به صورت عادی و قولنامه‌ای هستند. این موضوع یکی از موانع جدی توسعه شهری است.

شهروند برای دریافت سند یا پروانه ساخت با یک وضعیت بلاتکلیف مواجه می‌شود؛ از یک طرف بنیاد مسکن خود را متولی نمی‌داند و از طرف دیگر اداره راه و شهرسازی اعلام می‌کند هنوز شیوه‌نامه همکاری با شهرداری به آن اداره ابلاغ نشده است که نتیجه این بلاتکلیفی این است که ساخت‌وساز به سمت تخلف سوق پیدا می‌کند.

تسنیم: یعنی شهروند عملاً مجبور به ساخت‌وساز غیرمجاز می‌شود؟

شهردار پیربازار: وقتی یک شهروند نمی‌تواند سند بگیرد و مجوز ساخت دریافت کند، ممکن است در نهایت به ساخت بدون مجوز روی بیاورد و بعد در کمیسیون ماده 100 با جریمه مواجه شود.

این یک چرخه معیوب است که هم به مردم هزینه تحمیل می‌کند و هم برای مدیریت شهری مشکل ایجاد می‌کند، از طرف دیگر، وقتی وضعیت اسناد مشخص نباشد، سرمایه‌گذار هم برای ورود به شهر رغبت نمی‌کند. بنابراین این مسئله مستقیماً با توسعه پایدار پیربازار ارتباط دارد.

تسنیم: وضعیت مالی شهرداری چطور است؟

شهردار پیربازار: بودجه شهرداری پیربازار در ابتدا حدود 27 میلیارد تومان بود، اما سال گذشته مجموع درآمد و هزینه شهرداری به حدود 54 میلیارد تومان رسید.

بودجه امسال نیز بر مبنای حدود 50 میلیارد تومان تدوین شده است، طبیعی است که برای یک شهر کوچک، تأمین درآمد پایدار اهمیت زیادی دارد و ما نمی‌توانیم صرفاً به درآمدهای مقطعی وابسته باشیم.

تسنیم: برای ایجاد درآمد پایدار چه برنامه‌ای دارید؟

شهردار پیربازار: یکی از ظرفیت‌های اصلی پیربازار، کشاورزی است. محصولات کشاورزی مختلفی در این منطقه تولید می‌شود و به‌ویژه توت‌فرنگی و صیفی‌جات، شناخته‌شده هستند.

به دنبال این هستیم که جشنواره‌های کشاورزی برگزار کنیم و بازارچه‌های محلی ایجاد شود، این بازارچه‌ها هم می‌توانند به معرفی محصولات و رونق اقتصادی شهر کمک کنند و هم در صورت مدیریت مناسب، به یک منبع درآمد پایدار برای شهرداری تبدیل شوند.

تسنیم: آیا گردشگری می‌تواند یکی از محورهای توسعه پیربازار باشد؟

شهردار پیربازار: قطعاً. پیربازار به دلیل نزدیکی به رشت، قرار گرفتن در مسیرهای اصلی ارتباطی و برخورداری از رودخانه و ظرفیت‌های طبیعی، موقعیت مناسبی برای گردشگری دارد.

ما معتقدیم نباید هویت روستا-شهری پیربازار را از بین ببریم، اتفاقاً باید از همین ویژگی برای توسعه استفاده کنیم، در کشورهای پیشرفته نیز نمونه‌هایی وجود دارد که شهرها بر پایه ظرفیت‌های روستایی و طبیعی اطراف خود توسعه پیدا کرده‌اند.

تسنیم: رودخانه پیربازار چه نقشی در این برنامه دارد؟

شهردار پیربازار: رودخانه پیربازار یک فرصت طلایی در داخل شهر است، در طرح هادی، نوار سبز اطراف رودخانه دیده شده و با همکاری مشاوران، برنامه‌هایی برای استفاده گردشگری از این مسیر در حال طراحی است.

اگر بتوانیم این ظرفیت را به شکل اصولی فعال کنیم، با توجه به نزدیکی پیربازار به رشت، می‌تواند به یکی از محورهای گردشگری شهر تبدیل شود، اما قبل از هر کاری باید مشکل سیلاب و وضعیت رودخانه را حل کنیم.

تسنیم: یعنی رودخانه هم‌زمان یک فرصت و یک تهدید است؟

شهردار پیربازار: دقیقاً همین‌طور است، رودخانه ظرفیت گردشگری بسیار خوبی دارد، اما طی بیش از 20 سال گذشته لایروبی مناسبی انجام نشده و سیلاب‌های اخیر نشان داد که نمی‌توان بدون توجه به زیرساخت‌های ایمنی سراغ توسعه گردشگری رفت.

اگر رودخانه ساماندهی و لایروبی شود، می‌توان هم خطر سیلاب را کاهش داد و هم از ظرفیت گردشگری آن استفاده کرد.

تسنیم: یکی از مشکلات شهروندان هم موضوع پسماند است. این مسئله چقدر جدی است؟

شهردار پیربازار: فرهنگ‌سازی در این زمینه زمان می‌برد، ما با شهروندان جلسه می‌گذاریم و درباره تفکیک زباله از مبدأ صحبت می‌کنیم، اما بخشی از مشکل مربوط به افرادی است که از بیرون شهر وارد پیربازار می‌شوند.

به دلیل قرار گرفتن شهر در مسیر تردد، گاهی مسافران زباله‌های خود را کنار جاده رها می‌کنند. حتی در برخی موارد، روستاهای اطراف زباله‌های خود را در محدوده شهر تخلیه می‌کنند.

متأسفانه مواردی هم داشته‌ایم که خودروهایی با پلاک غیربومی، شبانه زباله را در شهر تخلیه کرده‌اند، این دیگر مشکلی نیست که یک شهرداری به تنهایی بتواند آن را حل کند و نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف و فرهنگ‌سازی عمومی است.

تسنیم: با همه این مشکلات، آینده پیربازار را چگونه می‌بینید؟

شهردار پیربازار: پیربازار هم‌زمان با چند واقعیت روبه‌روست؛ از یک طرف شهری تازه‌تأسیس با زیرساخت‌های قدیمی است و از طرف دیگر، گذشته تاریخی و ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی قابل توجهی دارد.

اگر مشکلات آب، اسناد ملکی، رودخانه، فضای ورزشی و پسماند به‌صورت جدی دنبال شود، می‌توان از ظرفیت کشاورزی، گردشگری و نزدیکی به رشت برای توسعه شهر استفاده کرد، ما نمی‌خواهیم پیربازار صرفاً یک شهر در حاشیه رشت باشد؛ هدف این است که هویت تاریخی و روستایی آن حفظ شود و در عین حال، زیرساخت‌های یک شهر امروزی را پیدا کند.

به گزارش تسنیم، پیربازار امروز در نقطه‌ای حساس از مسیر توسعه قرار دارد؛ شهری با پیشینه‌ای تاریخی و ظرفیت‌هایی همچون رودخانه، کشاورزی و نزدیکی به رشت که در کنار این فرصت‌ها، با مشکلات جدی در حوزه آب شرب، اسناد ملکی، فضای ورزشی، ساماندهی رودخانه و پسماند دست‌وپنجه نرم می‌کند. حل این مسائل، تنها با توان شهرداری امکان‌پذیر نیست و نیازمند همراهی و تصمیم‌گیری هماهنگ دستگاه‌های اجرایی است.

آنچه پیربازار را از یک شهر صرفاً تازه‌تأسیس متمایز می‌کند، گذشته‌ای است که نباید به فراموشی سپرده شود. شهری که روزگاری «دروازه اروپا» و بندر اصلی رشت بود، امروز می‌تواند با تکیه بر همان موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های طبیعی و کشاورزی، بار دیگر جایگاه خود را در اقتصاد و گردشگری منطقه پیدا کند؛ مشروط بر اینکه توسعه زیرساخت‌ها هم‌پای مطالبات مردم پیش برود.

انتهای پیام/