روایت یک رکورد شیرین در خراسان شمالی/ چطور یک کندو 70 کیلو عسل داد؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از راز و جرگلان، در دل طبیعت شهرستان راز و جرگلان، جایی که مراتع و پوشش گیاهی گسترده فرصت مناسبی برای فعالیت زنبورداران فراهم کرده است، صدای هزاران زنبور روایتگر صنعتی است که اگر با دانش، تجربه و مدیریت علمی همراه شود، می‌تواند فاصله چشمگیری با میانگین‌های معمول تولید داشته باشد.

در یکی از روزهای شهریورماه، مسیرمان به زنبورستانی در شهرستان راز و جرگلان رسید؛ جایی که حاصل ماه‌ها کوچ، مراقبت، تغذیه، مبارزه با آفات و انتخاب مناسب محل استقرار کندوها، در قاب‌های مملو از عسل خودنمایی می‌کرد.

در این زنبورستان، هر قاب فقط یک محصول کشاورزی نیست؛ حاصل رفت‌وآمد هزاران زنبور میان گل‌ها و گیاهان منطقه و نتیجه ماه‌ها تلاش زنبورداری است که نزدیک به دو دهه از عمر خود را با زنبورها سپری کرده و حالا توانسته رکورد قابل توجهی را در برداشت عسل به ثبت برساند.

رضازاده، زنبوردار راز و جرگلان، امسال توانسته از هر کندو تا 70 کیلوگرم عسل برداشت کند؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با میانگین تولید کشور دارد. آمارهای منتشرشده از سوی معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد میانگین تولید عسل از هر کلنی مدرن در کشور در سال 1403 حدود 12.04 کیلوگرم بوده است.

این یعنی عملکرد این زنبوردار در صورت صحت رکورد اعلام‌شده، حدود 5.8 برابر میانگین کشوری است؛ رکوردی که صرفاً محصول شرایط طبیعی نیست و مجموعه‌ای از عوامل از اصلاح نژاد و انتخاب کلنی گرفته تا مدیریت تغذیه، کنترل بیماری‌ها، کوچ و استفاده از تجهیزات مناسب در آن نقش دارد.

19 سال زندگی با زنبورها

رضازاده درباره تجربه خود در این حرفه در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: امسال نوزدهمین سالی است که در حوزه زنبورداری فعالیت می‌کنم و رسیدن به چنین عملکردی نتیجه سال‌ها تجربه، آزمون و خطا و استفاده از روش‌های علمی در مدیریت زنبورستان است.

وی افزود: برداشت عسل حاصل ماه‌ها مراقبت از کلنی‌هاست و زنبوردار باید از زمان آغاز فعالیت تا زمان برداشت، شرایط زنبورها، تغذیه، آفات، بیماری‌ها و وضعیت پوشش گیاهی را به‌طور مستمر رصد کند.

این زنبوردار با اشاره به نقش بهگزینی در افزایش تولید گفت: استفاده از نژادهای برتر و انتخاب کلنی‌های قوی موجب شده است حتی در پایان فصل و بدون تغذیه مصنوعی، زنبورها بتوانند مقدار قابل توجهی عسل تولید کنند.

وی کیفیت را در کنار کمیت مهم دانست و ادامه داد: هدف تنها برداشت بیشتر عسل نیست؛ بلکه باید محصولی باکیفیت و سالم تولید شود و مدیریت درست زنبورستان می‌تواند هم به افزایش تولید و هم ارتقای کیفیت کمک کند.

راز و جرگلان؛ ظرفیت پنهان زنبورداری

شهرستان راز و جرگلان به واسطه برخورداری از مراتع و پوشش گیاهی متنوع، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه زنبورداری دارد. همین ظرفیت طبیعی در کنار دانش زنبورداران می‌تواند این شهرستان را به یکی از مناطق شاخص تولید عسل تبدیل کند.

امیرنیا، مدیر جهاد کشاورزی راز و جرگلان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: میانگین تولید عسل در کشور حدود 12 کیلوگرم به ازای هر کلنی است، اما در برخی زنبورستان‌های شهرستان عملکرد بسیار بالاتری ثبت شده و در مورد زنبورستان رضازاده این میزان در سال‌های گذشته حدود 50 کیلوگرم بوده که امسال به بیش از 70 کیلوگرم رسیده است.

وی افزود: استفاده از دانش و روش‌های علمی، توجه به نژاد زنبور و همچنین پوشش گیاهی مناسب منطقه از عواملی است که می‌تواند در افزایش برداشت عسل و ارتقای کیفیت محصول اثرگذار باشد.

مدیر جهاد کشاورزی راز و جرگلان با اشاره به ظرفیت اقتصادی این بخش تصریح کرد: توسعه زنبورداری می‌تواند یکی از محورهای اقتصاد کشاورزی و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی باشد.

وی خاطرنشان کرد: زنبورداری علاوه بر ایجاد درآمد برای بهره‌برداران، به باغداران و کشاورزان نیز کمک می‌کند؛ چراکه فعالیت زنبورها و گرده‌افشانی آنها در افزایش تولید محصولات کشاورزی نقش دارد.

کندوی کف‌باز؛ یک تغییر ساده با اثرگذاری بالا

اما راز این رکورد تنها در تجربه زنبوردار و پوشش گیاهی منطقه خلاصه نمی‌شود. استفاده از تجهیزات مناسب نیز یکی از عوامل مؤثر در مدیریت بهتر کلنی‌هاست.

مهدی شکاری، معاون بهبود تولیدات سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: یکی از قطب‌های تولید عسل در استان در شهرستان راز و جرگلان قرار دارد و استفاده از فناوری و تجهیزات مناسب می‌تواند به افزایش بهره‌وری زنبورستان‌ها کمک کند.

وی درباره استفاده از کندوهای کف‌باز گفت: این نوع کندوها شرایط تهویه مناسب‌تری برای کلنی فراهم می‌کنند و در زمان حمل‌ونقل زنبورستان‌ها نیز مدیریت آنها راحت‌تر است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی خراسان شمالی افزود: کندوهای کف‌باز در زمستان‌گذرانی و همچنین در شرایط هوای گرم تابستان نیز شرایط مناسب‌تری برای زنبورها ایجاد می‌کنند و این موضوع می‌تواند هم به افزایش تولید و هم به سلامت و زیست بهتر کلنی کمک کند.

خراسان شمالی؛ رتبه چهاردهم تولید عسل کشور

خراسان شمالی با برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی و اقلیمی، یکی از استان‌های فعال در حوزه زنبورداری کشور محسوب می‌شود. طبق آمار اعلام‌شده از سوی بخش کشاورزی استان، خراسان شمالی در تولید عسل رتبه چهاردهم کشور را دارد و از نظر تعداد کلنی نیز در جایگاه یازدهم قرار گرفته است. در استان بیش از 1800 زنبورستان و 141 هزار کلنی زنبور عسل فعالیت دارند.

بر اساس آمار اعلام‌شده در مردادماه امسال، تولید سالانه عسل استان حدود 1248 تن اعلام شده و فعالیت این بخش برای حدود 1796 خانوار اشتغال ایجاد کرده است.

شکاری درباره ظرفیت استان در این بخش گفت: خراسان شمالی یکی از مناطق دارای ظرفیت مناسب برای توسعه زنبورداری است و پیش‌بینی می‌شود امسال بیش از 2 هزار تن عسل از زنبورستان‌های استان برداشت شود.

از یک رکورد فردی تا یک ظرفیت اقتصادی

رکورد برداشت 70 کیلوگرم عسل از یک کندو در راز و جرگلان را می‌توان نمونه‌ای از ظرفیت افزایش بهره‌وری در زنبورداری دانست؛ به‌ویژه آنکه میانگین رسمی تولید کشور در سال 1403 حدود 12 کیلوگرم برای هر کلنی مدرن بوده است.

البته تعمیم عملکرد یک زنبورستان به کل استان یا کشور نیازمند بررسی‌های کارشناسی و ثبت رسمی رکورد است؛ اما همین تجربه نشان می‌دهد ترکیب نژاد مناسب، بهگزینی، مدیریت علمی، تجهیزات استاندارد، کنترل بیماری‌ها، کوچ اصولی و بهره‌گیری از پوشش گیاهی منطقه می‌تواند فاصله قابل توجهی با میانگین‌های مرسوم ایجاد کند.

از سوی دیگر، اهمیت زنبورداری تنها به شیشه‌های عسل ختم نمی‌شود. زنبور عسل یکی از عوامل مهم گرده‌افشانی محصولات کشاورزی است و توسعه اصولی زنبورداری می‌تواند به افزایش بهره‌وری باغ‌ها و مزارع نیز کمک کند.

راز و جرگلان با مراتع و پوشش گیاهی متنوع، در کنار تجربه زنبورداران بومی، ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از کانون‌های مهم تولید عسل باکیفیت در خراسان شمالی را دارد. تجربه برداشت 70 کیلوگرم عسل از یک کندو نشان می‌دهد که افزایش بهره‌وری در این صنعت دور از دسترس نیست، اما رسیدن به چنین اعدادی نیازمند سرمایه‌گذاری بر دانش فنی، اصلاح نژاد، تجهیزات استاندارد و حمایت از زنبورداران است.

اگر این تجربه‌های موفق به‌صورت علمی ثبت و الگوهای موفق مدیریتی به سایر زنبورداران منتقل شود، زنبورداری می‌تواند علاوه بر افزایش تولید عسل، به یکی از پایه‌های اشتغال پایدار روستایی و تقویت زنجیره کشاورزی خراسان شمالی تبدیل شود.

انتهای پیام/311/.