خزان زودرس فندق؛ تهدیدی خاموش برای قطب تولید فندق ایران

به گزارش خبرگزاری تسنیم از رشت، دکتر محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی و رئیس بخش تحقیقات گیاپزشکی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان طی یادداشتی که آن را در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داد نوشت:

اشکورات گیلان سال‌هاست که نامش با فندق گره خورده است؛ منطقه‌ای کوهستانی که بخش مهمی از تولید فندق کشور را بر دوش می‌کشد و معیشت هزاران خانوار به باغ‌های سرسبز آن وابسته است، اما این روزها در میان شاخه‌های سبز درختان، نشانه‌هایی از یک تهدید خاموش دیده می‌شود؛ برگ‌هایی که پیش از موعد زرد می‌شوند و بر زمین می‌ریزند؛ پدیده‌ای که شاید در نگاه نخست تنها یک تغییر طبیعی به نظر برسد، اما در واقع می‌تواند آغاز کاهش تولید، افت کیفیت محصول و خسارت‌های اقتصادی گسترده باشد.

پدیده «خزان زودرس» یا Early Leaf Drop یکی از مهم‌ترین بیماری‌های برگ فندق در مناطق مرطوب شمال کشور است که عامل آن قارچ Mamianiella coryli است، این بیماری با آلوده کردن برگ‌ها، فرآیند فتوسنتز را مختل کرده و درخت را از مهم‌ترین منبع تولید انرژی محروم می‌کند؛ موضوعی که مستقیماً بر کمیت و کیفیت محصول اثر می‌گذارد.

برگ، تنها یک عضو سبز درخت نیست؛ کارخانه تولید مواد غذایی و موتور محرک رشد و باردهی آن است، هنگامی که این کارخانه پیش از موعد از کار بیفتد، نتیجه آن در میوه‌های کوچک‌تر، مغزهای پوک، کاهش کیفیت محصول و در نهایت کاهش درآمد باغداران نمایان می‌شود، اما خسارت بیماری تنها به محصول همان سال محدود نمی‌شود؛ درختی که نتواند ذخایر غذایی کافی در شاخه و ریشه خود انباشته کند، در سال آینده نیز توان باردهی مطلوب نخواهد داشت و پدیده «سال‌آوری» با شدت بیشتری بروز می‌کند؛ یعنی یک سال محصول مناسب و سال بعد برداشت ضعیف.

آنچه این بیماری را برای اشکورات به تهدیدی جدی تبدیل کرده، ویژگی‌های اقلیمی منطقه است. رطوبت بالا، مه ماندگار، بارندگی‌های مکرر و دیر خشک شدن سطح برگ‌ها، شرایطی ایده‌آل برای فعالیت قارچ فراهم می‌کند. به همین دلیل، مزیت اقلیمی اشکورات که سال‌ها عامل موفقیت در تولید فندق بوده، در صورت نبود مدیریت علمی می‌تواند به بستری برای گسترش بیماری تبدیل شود.

واقعیت این است که مبارزه با خزان زودرس، یک اقدام مقطعی یا صرفاً شیمیایی نیست، تجربه‌های علمی نشان می‌دهد کنترل این بیماری تنها از طریق مدیریت تلفیقی امکان‌پذیر است؛ یعنی رعایت هم‌زمان بهداشت باغ، جمع‌آوری و دفن برگ‌های آلوده، هرس اصولی برای افزایش جریان هوا، تغذیه متعادل درختان، تأمین آب مورد نیاز در فصل گرم و استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌ها در زمان مناسب.

در باغ‌هایی که شدت آلودگی بالاست نیز استفاده از قارچ‌کش‌های سیستمیک باید تنها با نظر کارشناسان حفظ نباتات انجام شود؛ زیرا مصرف غیراصولی سموم نه‌تنها بیماری را کنترل نمی‌کند، بلکه می‌تواند به مقاومت قارچ، افزایش هزینه‌های تولید و آسیب به محیط‌زیست منجر شود.

امروز خزان زودرس تنها یک بیماری گیاهی نیست؛ هشداری است برای اینکه تولید پایدار محصولات باغی بیش از هر زمان دیگری به دانش، مدیریت علمی و ارتباط مستمر میان مراکز تحقیقاتی، کارشناسان و باغداران نیاز دارد، اگر این زنجیره به‌درستی عمل کند، می‌توان از خسارت‌های گسترده جلوگیری کرد و جایگاه اشکورات را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید فندق کشور حفظ کرد؛ اما اگر این هشدار نادیده گرفته شود، برگ‌هایی که امروز زودتر از موعد بر زمین می‌افتند، فردا می‌توانند نشانه‌ای از کاهش تولید، تهدید معیشت باغداران و تضعیف یکی از سرمایه‌های ارزشمند کشاورزی ایران باشند.

انتهای پیام/