از سرپل‌ذهاب تا فاو؛ روایت مردان خط‌شکن همدان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، همزمان با فرارسیدن هفته دفاع مقدس، بازخوانی نقش مردم و رزمندگان استان همدان در هشت سال دوران دفاع مقدس روایت تجربه‌ای است که به باور فرماندهان آن دوران، همچنان می‌تواند برای تصمیم‌گیری‌های امروز کشور مورد استفاده قرار گیرد. همدان در این دوران از جمله استان‌هایی بود که هم در عرصه حضور نیروهای مردمی و هم در حوزه فعالیت نیروهای نظامی، نقشی جدی در دفاع از کشور ایفا کرد. نقشی که از روزهای ابتدایی جنگ آغاز شد و تا پایان هشت سال دفاع مقدس ادامه یافت. 

مظاهر مجیدی، فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) استان همدان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به جایگاه نیروهای همدان در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین عرصه‌های حضور رزمندگان همدان در روزهای ابتدایی جنگ، منطقه سرپل‌ذهاب و قصرشیرین بود، منطقه‌ای که به دلیل اهمیت راهبردی خود از همان آغاز جنگ مورد توجه دشمن قرار داشت. به گفته وی، یکی از دلایل مهمی که موجب شد دشمن در این منطقه با پیشروی کمتری مواجه شود، حضور نیروهای همدانی در این منطقه پیش از آغاز رسمی جنگ بود.

وی افزود: نیروهای استان همدان از پیش از آغاز جنگ در منطقه حضور داشتند و خود را برای شرایط دفاعی آماده کرده بودند. همین حضور قبلی و آمادگی باعث شد با آغاز حمله دشمن، نیروهای مستقر در منطقه شناخت مناسبی از جغرافیا و شرایط عملیاتی داشته باشند و بتوانند در برابر پیشروی ارتش بعث ایستادگی کنند. در این میان، نقش فرماندهان و رزمندگان همدانی، به‌ویژه افرادی همچون شهید حاج حسین همدانی و سپهبد شهید شادمانی، در تثبیت این منطقه و جلوگیری از پیشروی بیشتر دشمن قابل توجه بود.

نقش مردم همدان از روزهای آغازین جنگ تا مراحل مختلف

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان با بیان اینکه منطقه سرپل‌ذهاب و قصرشیرین تا پایان جنگ یکی از نقاط حساس و راهبردی محسوب می‌شد، گفت: نیروهای همدان در این منطقه حضور جدی داشتند و با ازخودگذشتگی و مقاومت تلاش کردند این نقطه را حفظ کنند. این منطقه در طول سال‌های دفاع مقدس اهمیت خود را از دست نداد و امروز نیز سپاه انصارالحسین(ع) در همین جغرافیا حضوری باصلابت دارد. بنابراین وقتی از نقش همدان در دفاع مقدس صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که این نقش تنها به یک مقطع یا یک عملیات محدود نمی‌شود، بلکه از روزهای آغازین جنگ تا مراحل مختلف آن ادامه داشته است.

دفاع مقدس و عبور از شرایط سخت 

مجیدی با اشاره به مراحل مختلف جنگ تحمیلی بیان کرد: دفاع مقدس را می‌توان از منظر تحول در توان و سازماندهی نیروهای ایرانی در چند مرحله مورد بررسی قرار داد. در مرحله نخست، کشور با تهاجم گسترده ارتش عراق مواجه شد و طبیعتاً بخش قابل توجهی از توان نیروهای ایرانی صرف متوقف کردن پیشروی دشمن و تثبیت خطوط دفاعی شد.پس از حدود 70 روز، فرصت و امکان بیشتری برای بازسازی و سازماندهی نیروها فراهم شد و از آنجا مرحله جدیدی از جنگ آغاز شد.

وی ادامه داد: در این مرحله، عملیات‌های نامنظم و اقدامات محدودتر، تجربه‌های مهمی را در اختیار نیروهای ایرانی قرار داد. این عملیات‌ها در واقع نوعی آزمون برای سنجش توان نیروها و پیدا کردن راهکارهای مناسب برای مقابله با ارتش عراق بود. به تدریج این تجربه شکل گرفت که می‌توان عملیات‌های بزرگ‌تر را به صورت مستقل یا مشترک طراحی و اجرا کرد و ضربات راهبردی به دشمن وارد آورد. این روند در ادامه به عملیات‌هایی مانند طریق‌القدس و فتح‌المبین رسید که از جمله عملیات‌های مهمی بودند که موجب عقب راندن نیروهای دشمن و تغییر وضعیت جبهه‌ها شدند.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان معتقد است: پس از گذشت حدود دو سال از آغاز جنگ، ساختار و شاکله سپاه نیز شکل منسجم‌تری پیدا کرده بود و جنگ وارد مرحله تخصصی‌تری شد. در طول جنگ تلاش شد الگوهای صرفاً کلاسیک بر جنگ حاکم نباشد و متناسب با شرایط، ابتکار عمل و تاکتیک‌های جدید مورد استفاده قرار گیرد.همین تجربه‌ها به تدریج موجب شد نیروهای ایرانی توانایی طراحی و اجرای عملیات‌های پیچیده‌تر را پیدا کنند و از یک وضعیت صرفاً دفاعی به مرحله‌ای برسند که بتوانند ابتکار عمل را در میدان جنگ به دست بگیرند. 

تأکید امام بر استمرار دفاع: تنور جنگ را داغ نگه دارید 

مجیدی در ادامه سخنان خود به نقش هدایت‌های حضرت امام خمینی(ره) در دوران دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: یکی از اتفاقات مهم در دوران جنگ، نوع هدایت و راهبری حضرت امام بود. امام(ره) بر استمرار مقاومت و حفظ روحیه نیروها تأکید داشتند و جمله معروف «تنور جنگ را گرم نگه دارید» در همین چارچوب قابل فهم است.

وی افزود: چنین رویکردی موجب می‌شد عملیات‌ها استمرار پیدا کند و نیروهای رزمنده و فرماندهان با اتکا به ظرفیت‌های ایجادشده، برای عملیات‌های بعدی آماده شوند. در نتیجه، در مقاطع مختلف شاهد عملیات‌هایی بودیم که به عقب راندن دشمن و آزادسازی بخش‌هایی از مناطق اشغال‌شده منجر شد و در نهایت خطوط مرزی کشور تا حد زیادی از حضور نیروهای عراقی پاکسازی شد.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان با اشاره به اهداف ارتش عراق از آغاز جنگ بیان کرد: تمرکز اصلی دشمن در بخش مهمی از جنگ روی جبهه جنوب بود و یکی از اهداف اساسی عراق، جدا کردن خوزستان از ایران و تثبیت دستاوردهای سرزمینی بود. بنابراین بخش قابل توجهی از توان و امکانات دو طرف در این منطقه متمرکز شد و به همین دلیل عملیات‌های جنوب از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بودند.

قطعنامه‌ها و مسئله ورود رزمندگان به خاک عراق

مجیدی با اشاره به موضوع قطعنامه‌های صادرشده در دوران جنگ گفت: بحث قطعنامه‌ها از موضوعاتی بود که همزمان با تحولات میدان جنگ مطرح می‌شد و در طول جنگ نیز قطعنامه‌های متعددی صادر شد. یکی از مباحث مهمی که گاهی درباره دفاع مقدس مطرح می‌شود، این است که آیا جمهوری اسلامی ایران از ابتدا به دنبال ورود به خاک عراق و اشغال این کشور بود یا خیر؛ در حالی که تصمیم درباره عبور از مرز و ورود به خاک عراق، موضوعی مهم و نیازمند بررسی‌های تخصصی و تصمیم‌گیری در سطح فرماندهی بود.

وی ادامه داد: فرماندهان سپاه و ارتش درباره شرایط جنگ و نحوه ادامه عملیات‌ها مباحث تخصصی داشتند و این موضوعات با حضرت امام نیز مطرح می‌شد. پس از آنکه شرایط و الزامات مورد بررسی قرار گرفت، امکان ورود نیروهای ایرانی به خاک عراق فراهم شد. بنابراین باید تحولات جنگ را در بستر شرایط همان مقطع بررسی کرد و نمی‌توان تصمیم‌های آن دوران را جدا از وضعیت جبهه‌ها، اهداف دشمن و شرایط سیاسی و نظامی کشور تحلیل کرد.

والفجر 8 عبور از رودخانه و حماسه رزمندگان همدان در فاو

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان در بخش دیگری از این گفت‌وگو به عملیات والفجر 8 اشاره کرد و گفت: والفجر 8 یکی از عملیات‌های مهم دوران دفاع مقدس بود و نیروهای همدان نیز در این عملیات نقش ویژه‌ای داشتند. عبور از رودخانه و ورود به منطقه فاو در شرایط بسیار دشوار انجام شد و هنوز هم عبور رزمندگان از رودخانه در آن شرایط، یکی از موضوعات مهم و قابل تأمل در تاریخ عملیات‌های دفاع مقدس است.

مجیدی افزود: در چنین عملیاتی، صرفاً داشتن تجهیزات و امکانات نظامی تعیین‌کننده نبود، بلکه شجاعت، ابتکار، شناخت محیط، توان فرماندهی و روحیه ایثار و ازخودگذشتگی رزمندگان اهمیت بسیار زیادی داشت. نیروهای حاضر در عملیات باید در شرایطی دشوار از رودخانه عبور می‌کردند و پس از آن نیز با استحکامات و نیروهای دشمن مواجه می‌شدند. همین ویژگی‌ها باعث شد والفجر 8 به یکی از عملیات‌های مهم جنگ تبدیل شود.

شهیدی گمنام که در برابر تانک‌های دشمن ایستاد

وی در ادامه با اشاره به یکی از رزمندگان همدانی که به گفته او کمتر از او سخن گفته شده است، اظهار کرد: یکی از افرادی که باید بیشتر درباره نقش و شجاعت او صحبت شود، شهید حمید هاشمی است. او در جریان عملیات و در شرایطی که نیروهای ایرانی با تیپ زرهی عراق مواجه شدند و فاصله با نیروهای دشمن بسیار نزدیک بود، با شجاعت عمل کرد و نقش مهمی از خود نشان داد.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان گفت: شهید حمید هاشمی از جمله افرادی است که می‌توان او را الگویی از شجاعت برای مردم و رزمندگان همدان دانست. این شهید با وجود شرایط بسیار دشوار، در صحنه ماند و مسئولیتی را که بر عهده داشت با شجاعت دنبال کرد. به همین دلیل، معتقدم بخشی از تاریخ دفاع مقدس را باید از زاویه همین شخصیت‌هایی روایت کرد که شاید در سطح عمومی کمتر شناخته شده باشند، اما در میدان عمل نقش‌های مهمی ایفا کردند.

مجیدی افزود: حتی شهید حاج قاسم سلیمانی نیز زمانی که به همدان سفر کرده بود، بر توجه رسانه‌ها به چنین شخصیت‌هایی تأکید داشت. این مسئله نشان می‌دهد که در روایت دفاع مقدس نباید تنها به نام‌های شناخته‌شده بسنده کرد؛ بلکه باید سراغ رزمندگانی رفت که در میدان‌های سخت جنگ حضور داشتند و با اقدامات خود بخشی از سرنوشت عملیات‌ها را رقم زدند.

تجربه جنگ، سرمایه‌ای برای امروز

وی در ادامه سخنان خود، تجربه هشت سال دفاع مقدس را فراتر از یک خاطره تاریخی دانست و گفت: تجربه جنگ یک سرمایه بزرگ برای جمهوری اسلامی است. در واقع هر یک از مقاطع و جنگ‌هایی که کشور با آنها مواجه شده، تجربیات مهمی برای کشور به همراه داشته است و باید از این تجربیات در شرایط امروز استفاده کرد.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان با اشاره به شرایطی که در آن قرار داریم «نه جنگ و نه صلح» اظهار کرد: در چنین شرایطی استفاده از تجربه‌های گذشته اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تجربه دفاع مقدس به ما نشان داده است که در شرایط پیچیده، نوع تصمیم‌گیری، حفظ انسجام، شناخت دقیق محیط و پافشاری بر تصمیم‌های راهبردی می‌تواند بر نتیجه مذاکرات و تعاملات اثرگذار باشد.

مجیدی افزود: وقتی تفاهم‌نامه‌ای منعقد می‌شود یا مذاکره‌ای صورت می‌گیرد، باید شرایط به گونه‌ای باشد که کشور در موضع قدرت قرار داشته باشد. تجربه دوران جنگ نشان داد که هر زمان توان و ظرفیت لازم در میدان وجود داشته باشد، در عرصه مذاکره نیز دست کشور برای دفاع از منافع خود بازتر خواهد بود. در طول جنگ نیز در مقاطعی پس از انجام عملیات‌های بزرگ و ایجاد دستاوردهای میدانی، مذاکرات دنبال می‌شد و این دستاوردهای میدانی در معادلات سیاسی و مذاکرات بی‌تأثیر نبود.

تجربه‌ای که باید حفظ شود

وی همچنین استقلال راهبردی را یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته دانست و گفت: یکی از تجربیات مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، موضوع استقلال راهبردی است. این استقلال در طول سال‌ها و با هدایت‌های رهبر شهید، در حوزه‌های مختلف دنبال شد و امروز نیز می‌توان آثار آن را در ظرفیت‌های کشور مشاهده کرد.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین(ع) همدان ادامه داد: البته در تمام مقاطع جمهوری اسلامی اختلاف‌نظر وجود داشته و طبیعی است که در تصمیم‌گیری‌های بزرگ دیدگاه‌های مختلف مطرح شود، اما آنچه در دوران دفاع مقدس اهمیت داشت این بود که منیت‌ها و اختلافات شخصی اجازه پیدا نمی‌کرد اصل هدف را تحت‌الشعاع قرار دهد. معیار اصلی برای حل اختلافات، رضای خدا و حفظ منافع کشور و انقلاب بود.

اختلاف‌نظر نباید به اختلاف در هدف تبدیل شود

این پیشکسوت دفاع مقدس عنوان کرد: امروز نیز اگر قرار باشد از تجربه دفاع مقدس استفاده کنیم، یکی از مهم‌ترین درس‌ها همین است که اختلاف‌نظر نباید به اختلاف در هدف تبدیل شود. ممکن است فرماندهان، نیروها و مسئولان در روش‌ها و شیوه‌های رسیدن به هدف اختلاف داشته باشند، اما وقتی اصل هدف مشخص باشد، می‌توان اختلافات را مدیریت کرد. دفاع مقدس نشان داد که در شرایط سخت، انسجام، فداکاری و قرار دادن منافع جمعی بر منافع فردی می‌تواند ظرفیت‌های بزرگی ایجاد کند.

انتهای پیام/