یادداشت|محرم 1405؛ زمان تولد «عکاسی آیینی–حماسی» است

خبرگزاری تسنیم، یادداشت؛ رضا وهمی، عکاس برگزیده جشنواره‌های جهانی| عکاسی آیینی یکی از غنی‌ترین و زنده‌ترین شاخه‌های عکاسی مستند در ایران است. از آیین‌های زیارتی و نذری گرفته تا تعزیه، سوگواری و جلوه‌های رنگارنگ فرهنگ دینی مردم، همه در این قلمرو جا می‌گیرند. محرم اما همیشه مهم‌ترین و پرشورترین میدان آن بوده. امسال ولی چیزی فراتر از عکاسی آیینی کلاسیک در جریان است؛ چیزی که دیگر در چارچوب قدیمی‌اش نمی‌گنجد.

بله، عاشورا از روز اول حماسی بود و مردم قرن‌ها آن را در قالب آیین زنده نگه داشته‌اند. اما تفاوت محرم 1405 دقیقاً در اینجاست: “در گذشته حماسه درون آیین جای داشت، امسال اما آیین درون یک وضعیت حماسی بزرگ قرار گرفته است.”

از نخستین روز جنگ تحمیلی سوم تا امروز، بیش از صد شب بی‌وقفه، مردم ایران خیابان‌ها و میدان‌ها را با حضوری بی‌سابقه پر کرده‌اند. حالا همان خیابان‌ها خیمه عزا خواهند زد. کنار پرچم‌های سیاه حسینی، پرچم ایران، پرچم مقاومت و پرچم جهاد با هم در باد می‌رقصند. مراسم سنتی تکایا، مساجد و حسینیه‌ها مثل همیشه برگزار می‌شود، اما با عمق تازه‌ای از همدلی، روحیه جهادی و ایستادگی.

شهادت رهبر و شهادت جمع زیادی از مردم عزیزمان، مطالبه خونخواهی، احساس مسئولیت ملی، روحیه ایستادگی و همدلی کم‌نظیری که همزمان در میدان و خیابان دیده می شود، فضایی را پدید آورده که در آن مرز میان «روایت حماسه» و «زیستن در دل حماسه» باریک‌تر از همیشه شده است.

تفاوت دقیقاً کجاست؟

عکاسی “آیینی؛ معمولی” زیبایی سوگ، نمادها و حس غم را ثبت می‌کند. عکاسی “آیینی–حماسی” اما لایه جهادی و مقاومتی عاشورا را در این برهه تاریخی خاص بیرون می‌کشد. امسال محرم فقط تکرار آیین سال‌های قبل نیست؛ یک رویداد زنده و بدیع است که عاشورا را از سوگ محض به حماسه تداوم تبدیل کرده. اشک اینجا فقط اندوه نیست، عهد و وفاداری است. جمعیت فقط عزادار نیست، بخشی از حافظه تاریخی آینده است. غم به قدرت، سوگ به ایستادگی و لبیک به خونخواهی تبدیل شده. بسیاری از قاب‌های محرم امسال فقط ثبت یک مراسم مذهبی نیستند. در این قاب‌ها، پرچم عزای حسین(ع) در کنار پرچم ایران معنا پیدا می‌کند.

بعد از هزار و چهارصد و اندی سال از کربلا، ملت امام حسین (ع) دوباره مبعوث شده. مردمی که با تمام درد جنگ، شهادت‌ها و سختی‌ها، تاریخ را دوباره زنده می‌کنند و با زبان زمانه خود، بخشی از آن را می‌نویسند. مکتب حسینی هر روز زنده‌تر و جاودانه‌تر شده و این ملت نشان داده که هنوز می‌تواند حماسه بسازد. شاید پس از گذشت قرن ها، راز ماندگاری عاشورا دقیقاً همین باشد؛ اینکه هر نسل، در لحظه‌های سرنوشت‌ساز خود، بار دیگر به آن رجوع می‌کند و معنای تازه‌ای از آن می‌یابد.

محرم 1405 نیز از همین جنس است. مردم تنها در حال یادآوری تاریخ نیستند؛ آنها با زبان زمانه خود، در حال نوشتن بخشی از تاریخ‌اند و همین مسئله ارزش تصویری این روزها را چند برابر می‌کند. اگر عکاسی آیینی حافظه آیین را ثبت می‌کند، عکاسی آیینی–حماسی حافظه یک ملت را در دل آیین ثبت می‌کند.

عکاسان عزیز، امسال دوبین خود را صرفا برای ثبت مراسم نیاورید. این محرم تکرارنشدنی را به عنوان حماسه حسینی- ایرانی برای تاریخ شکار کنید. فرصتی که ممکن است دیگر هیچ‌وقت به این شکل نیاید. این یادآوری، یک هیجان زودگذر نیست. تلاشی است برای توجه ویژه به واقعیتی که همین امروز در حال شکل‌گیری است؛ واقعیتی که اگر به درستی دیده و ثبت شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ تصویری معاصر ایران تبدیل شود.

سال‌ها بعد، وقتی به این عکس‌ها نگاه کنیم، پرسش اصلی این نخواهد بود که چگونه ثبت شدند، بلکه این خواهد بود که آیا ما بزرگی این لحظه را فهمیدیم و واژه درستی برای نامیدنش انتخاب کردیم؟

انتهای پیام/