وام اشتغال به مددجویان کمیته امداد چقدر است؟ /343 استعداد برترجوانان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، کمیته امداد امام خمینی (ره) نهادی است که ریشه در نخستین روزهای انقلاب اسلامی دارد. این نهاد که با فرمان مستقیم حضرت امام (ره) تنها 22 روز پس از پیروزی انقلاب و بعد از کمیته انقلاب اسلامی شکل گرفت، امروزه از یک نهاد صرفاً حمایتی به یک بازوی قدرتمند در اقتصاد مقاومتی و توانمندسازی خانواده‌ها تبدیل شده است.

از ابتدای تأسیس با هدف رسیدگی به خانواده‌های نیازمند، محرومان و اقشار آسیب‌پذیر شکل گرفت و در طول سال‌های فعالیت خود، از یک نهاد صرفاً کمک‌رسان به مجموعه‌ای توانمندساز و مردم‌پایه تبدیل شده است. این نهاد امروز علاوه بر پرداخت مستمری و کمک‌های معیشتی، در حوزه‌های متنوعی همچون اشتغال‌زایی، مهارت‌آموزی، تأمین مسکن، درمان، حمایت تحصیلی، جهیزیه، مشاوره، بیمه و پشتیبانی از زنان سرپرست خانوار، سالمندان، ایتام و بیماران خاص خدمات گسترده‌ای ارائه می‌کند.

اهمیت کمیته امداد تنها در ارائه خدمات حمایتی خلاصه نمی‌شود، بلکه این نهاد نقش مهمی در حفظ کرامت انسانی، کاهش فشارهای معیشتی، پیشگیری از تعمیق فقر و تقویت همبستگی اجتماعی ایفا می‌کند. کمیته امداد با اتکا به مشارکت خیرین، مراکز نیکوکاری و همراهی مردم، تلاش می‌کند حمایت‌ها را به‌صورت هدفمند، عادلانه و مؤثر به دست نیازمندان واقعی برساند و در عین حال بستر لازم برای خودکفایی و بازگشت عزتمندانه خانواده‌ها به زندگی پایدار را فراهم کند.

در همین راستا و با توجه به نقش حیاتی این نهاد در کاهش فاصله‌های طبقاتی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر استان، خبرنگاران خبرگزاری تسنیم در گفت‌وگویی تفصیلی با «سید مهدی عبادی، مدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) استان مرکزی»، به بررسی آخرین وضعیت خدمات‌رسانی، چالش‌های پیش‌روی مددجویان در حوزه مسکن و معیشت، برنامه‌های توانمندسازی و آمار و ارقام کلیدی فعالیت‌های این اداره‌کل پرداختند؛ مشروح این گفت‌وگو که در آن به ابعاد مختلف فعالیت‌های حمایتی و فرصت‌های مشارکت خیرین پرداخته شده، به شرح زیر است:

تسنیم: برای شروع گفت‌وگو از نحوه تشکیل کمیته امداد امام خمینی(ره) بفرمایید و این نهاد در چه شرایطی تشکیل شد؟ و مهمترین برنامه های کمیته امداد چه مواردی است؟

عبادی: کمیته امداد در واقع دومین نهادی بود که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به فرمان حضرت امام خمینی(ره) تشکیل شد. نخستین نهاد، کمیته انقلاب اسلامی بود و با فاصله‌ای حدود 22 روز، کمیته امداد هم به وجود آمد و شکل گرفت. در آغاز، ماموریت اصلی این نهاد بیشتر حمایت از خانواده‌های فقیر و مستمند بود؛ خانواده‌هایی که آن زمان عمدتاً زیر خط فقر قرار داشتند و بخش قابل توجهی از جامعه را شامل می‌شدند. در آن دوره، نوع نگاه و ارتباط کمیته امداد با دولت و بدنه حاکمیت بیشتر بر پایه کمک‌رسانی و حمایت معیشتی بود.

با گذشت زمان، نوع نگاه به ماموریت کمیته امداد دستخوش تغییرات اساسی شد. تا حدی که در سال 1393، مقام معظم رهبری دستور دادند اساسنامه کمیته امداد پس از دو بار بازنگری، دوباره مورد بازنگری قرار بگیرد. نتیجه این بازنگری، ایجاد تغییرات مهمی در ساختار و ماموریت‌های این نهاد بود. این تغییرات چند بخش اساسی داشت که هر کدام در مسیر تحول کمیته امداد نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کردند.

یکی از مهم‌ترین تغییرات، تبدیل شورای مرکزی کمیته امداد به هیئت امنا بود. پیش از این، شورای مرکزی با ترکیب 5 نفره فعالیت می‌کرد اما در ساختار جدید، این مجموعه به هیئت امنا تبدیل شد و تعداد اعضا به 7 نفر افزایش یافت. تغییر دوم، تبدیل عنوان سرپرست کمیته امداد به رئیس کمیته امداد بود. تا سال 1394، در کمیته امداد عنوان مدیریتی ما سرپرست بود و این موضوع برای خیلی‌ها در جامعه سوال ایجاد کرده بود که چرا این نهاد رئیس ندارد و چرا سرپرست آن هیچ‌گاه رئیس نمی‌شود. با اصلاح اساسنامه، این ابهام برطرف شد و عنوان رسمی رئیس برای بالاترین مقام اجرایی کمیته امداد تثبیت شد.

تسنیم: مهم‌ترین محور مورد تاکید در بازنگری اساسنامه چه بود؟

عبادی: نکته بسیار مهمی که در اساسنامه مورد تاکید قرار گرفت، موضوع توانمندسازی خانواده‌ها بود. در ماده 6 اساسنامه و همچنین در دو حکمی که بعد از آن برای آقای فتاح و بختیاری صادر شد، به صراحت بر این موضوع تاکید شد که حمایت صرف دیگر کافی نیست. رهبر معظم انقلاب تاکید داشتند که کمیته امداد باید همچنان حمایت را داشته باشد، اما محور اصلی فعالیت خود را به سمت توانمندسازی ببرد. به بیان دیگر، نگاه فقط معطوف به کمک‌های معیشتی نباشد، بلکه خانواده‌ها به سمتی هدایت شوند که روی پای خود بایستند.

در همین راستا، یکی از برنامه‌های جدی چند سال اخیر کمیته امداد، شناسایی ظرفیت‌های خانواده‌ها بوده است. قبلاً وقتی وارد یک خانواده می‌شدیم، بیشتر بر این تمرکز داشتیم که چه چیزی ندارد و چه کمبودی دارد. یعنی نقاط ضعف و نداشته‌ها را می‌دیدیم و بر همان اساس تصمیم می‌گرفتیم. اما الان نگاه کاملاً تغییر کرده است. امروز می‌پرسیم این خانواده چه ظرفیتی دارد، چه توانمندی‌ای دارد و از چه داشته‌ای می‌تواند استفاده کند اما نکرده است. برای مثال ممکن است جوانی در خانواده وجود داشته باشد که بیکار باشد، اما اگر آموزش ببیند و حمایت شود، می‌تواند به یک فرد توانمند تبدیل شود. یا ممکن است خود سرپرست خانواده قابلیت و استعداد کار داشته باشد که باید شناسایی و بالفعل شود. این نگاه جدید، اساس برنامه‌های توانمندسازی در کمیته امداد شده است.

این روند از حدود سال 1390 به بعد به شکل جدی آغاز شد و در سال‌های اخیر تغییرات اساسی بیشتری هم پیدا کرده است. امروز دیگر نگاه ما صرفاً حمایتی نیست، بلکه حمایت مقدمه‌ای برای توانمندسازی است. یعنی خانواده تحت حمایت باید به جایی برسد که خودش بتواند درآمد پایدار داشته باشد و وابستگی‌اش به حمایت‌های مستمر کمتر شود. در همین چارچوب، بحث اشتغال‌زایی به یکی از ارکان اصلی کار کمیته امداد تبدیل شده است.

موفقیت کمیته امداد استان مرکزی در نصب پنل خورشیدی برای مددجویان

تسنیم: نقش کمیته امداد در حوزه اشتغال استان چگونه ارزیابی می‌شود؟

عبادی: بدون هیچ تعارفی باید بگویم کمیته امداد امروز یکی از ارکان اساسی پرداخت وام‌های اشتغال خرد و خانگی در استان است. ما در جلسات کارگروه اشتغال استان حضور فعال داریم و نقش ما در این حوزه واقعاً تعیین‌کننده است. حتی در سامانه رصد که متعلق به اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، اگر کمیته امداد به آن کمک نکند، قطعاً استان در شاخص‌های اشتغال دچار ضعف خواهد شد. به بیان روشن‌تر، نقش کمیته امداد در این بخش فقط نمادین نیست، بلکه یک نقش واقعی، اثرگذار و تعیین‌کننده است. همین مسئله باعث شده که در بسیاری از برنامه‌های اقتصادی و اشتغال استان، کمیته امداد به عنوان یکی از بازوهای اصلی عمل کند.

یکی از برنامه‌های بسیار مهم و موفقی که در سال‌های اخیر دنبال کردیم، بحث پنل‌های خورشیدی است. واقعیت این است که کشور در حوزه انرژی با برخی ناترازی‌ها و تهدیدها مواجه است. یکی از راهکارهای موثر برای کاهش این تهدیدها، گسترش نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس و به‌ویژه پنل‌های خورشیدی در سراسر کشور است. این طرح هم به تامین انرژی کمک می‌کند و هم برای خانواده‌های تحت حمایت، یک منبع درآمد پایدار و بدون دغدغه ایجاد می‌کند. به همین دلیل، پنل خورشیدی را یک ظرفیت بسیار مهم برای توانمندسازی خانواده‌ها می‌دانیم.

تسنیم: یکی از برنامه های اولویت دار در استان مرکزی تولید برق از انرژی های پاک است بفرمایید استان مرکزی و مجموعه کمیته امداد در اجرای طرح پنل خورشیدی چه عملکردی داشته است؟

عبادی: سال گذشته در این زمینه اتفاقات بسیار خوبی رقم خورد. ما بر اساس تعهدی که در میثاق‌نامه سال گذشته داشتیم، موظف بودیم 1.5 مگاوات تولید برق از طریق نصب پنل‌های خورشیدی روی پشت‌بام منازل مددجویان ایجاد کنیم. خوشبختانه این تعهد نه تنها محقق شد، بلکه از آن هم عبور کردیم و به 1.7 مگاوات تولید برق رسیدیم. در مجموع، 261 مورد پنل خورشیدی در استان مرکزی بر روی پشت‌بام منازل مددجویان نصب شد و به بهره‌برداری رسید. این موضوع یک دستاورد مهم برای استان بود و با همراهی و حمایت‌های لازم، به نتیجه‌ای فراتر از انتظار رسید.

در این زمینه لازم است از همراهی و حمایت‌های استاندار مرکزی، نیز یاد کنم. ایشان واقعاً پای کار این موضوع هستند و به اعتقاد من یکی از علمداران جدی این جریان محسوب می‌شوند. حضور و حمایت ایشان سبب شد این مسیر با قوت بیشتری پیش برود و در حوزه پنل‌های خورشیدی، استان مرکزی به نتایج قابل توجهی دست پیدا کند. این همراهی مدیریتی برای تحقق اهداف کمیته امداد و به‌ویژه در حوزه توانمندسازی خانواده‌ها بسیار ارزشمند بوده است.

کمیته امداد از یک نهاد صرفاً حمایتی، به یک نهاد توانمندساز و اثرگذار در اقتصاد خانواده‌ها تبدیل شده است. ما همچنان وظیفه حمایت را داریم، اما اصل ماجرا امروز توانمندسازی است. شناسایی ظرفیت‌های پنهان خانواده‌ها، کمک به اشتغال خرد و خانگی، استفاده از ظرفیت پنل‌های خورشیدی و همراهی با سیاست‌های کلان استان و کشور، همه بخشی از این رویکرد جدید است. خوشبختانه این مسیر در استان مرکزی با جدیت دنبال شده و نتایج آن نیز کاملاً قابل مشاهده است.

تسنیم: شما اشاره کردید که به حمایت‌های اولیه بسنده نکرده‌اید، این رویکرد در مواجهه با بحران‌های ناگهانی خانواده‌ها و توانمندسازی پایدار آنها چگونه اعمال می‌شود؟

عبادی: ما به هیچ وجه در سطح خدمات حمایتی معمول متوقف نشده‌ایم، چراکه بنده شخصاً به این رویکرد باور قلبی دارم و معتقدم اگر به دنبال درمان اساسی فقر و ایجاد توانمندسازی پایدار برای خانواده‌ها هستیم، کمیته امداد باید نقش فعال و همه‌جانبه‌ای ایفا کند.

برای مثال، خانواده‌ای را در نظر بگیرید که تا دیروز سرپرست داشته اما سرپرست خانواده به دلیل سقوط از داربست فوت کرده است. در این حادثه چون فرد متوفی مقصر شناخته شده، هیچ دیه یا مستمری به خانواده تعلق نگرفته و آنها ناگهان بدون هیچ پشتوانه‌ای رها شده‌اند. رویکرد ما این است که در کنار ارائه کمک‌های فوری معیشتی، به سرعت نقش‌آفرینی موثر خود را در جامعه آغاز کنیم تا این خانواده‌ها به سمت توانمندسازی حرکت کنند و دچار فروپاشی اقتصادی نشوند.

تسنیم: در اجرای پروژه‌های نیروگاه خورشیدی با چه مشکلاتی مواجه بودید و همکاری دستگاه‌های اجرایی استان در این حوزه چگونه بوده است؟

عبادی: یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های کاری ما در حال حاضر تمرکز بر انرژی خورشیدی است. خوشبختانه با همکاری بسیار خوب معاون امور عمرانی استانداری، شرکت توزیع نیروی برق استان مرکزی، شرکت برق منطقه‌ای باختر و سایر مدیران متولی، اتفاقات بسیار مبارکی رخ داده است.

ما توانسته‌ایم زمین‌های مناسبی را برای ایجاد 15 مگاوات نیروگاه خورشیدی تحویل بگیریم که در گام نخست، کار احداث 3 مگاوات آن آغاز شده است. برای این ظرفیت 3 مگاواتی، مددجویان واجد شرایط کاملاً شناسایی و آماده شده‌اند و منابع مالی و تسهیلات لازم نیز به طور کامل تخصیص یافته و جذب شده است، به طوری که پروژه اکنون در فاز عملیاتی قرار دارد.

تسنیم: سهمیه استان مرکزی در طرح خرید تجهیزات از سازمان ساتبا چگونه پیگیری و محقق شد؟

عبادی: سازمان سابا پیش از این اقدام به تولید و نصب تجهیزات نیروگاهی در سطح کشور کرده بود، اما متاسفانه استان مرکزی در فهرست اولیه این طرح قرار نداشت. ما به این شرایط قانع نشدیم و با پیگیری‌های مداوم مجموعه امداد، تلاش‌های ویژه استاندار و انجام مذاکرات فشرده با مسئولان در تهران، موفق شدیم مجوز خرید 15 مگاوات تجهیزات نیروگاهی را برای مددجویان استان مرکزی دریافت کنیم. این یک دستاورد بسیار بزرگ حمایتی برای استان محسوب می‌شود.

تسنیم: این پنل‌های خورشیدی چه مزیت‌های اجتماعی و اقتصادی برای زنان سرپرست خانوار دارد و مشکل مستاجر بودن آنها چطور حل شده است؟

عبادی: این طرح دو چالش بزرگ را به صورت هم‌زمان برطرف می‌کند. بخش زیادی از مددجویان ما را زنان سرپرست خانوار دارای فرزندان کوچک تشکیل می‌دهند. اگر این مادران برای تامین معیشت مجبور شوند فرزندان خود را در خانه رها کنند و بیرون از منزل مشغول به کار شوند، قطعاً در آینده با آسیب‌های اجتماعی جدی مواجه خواهیم شد.

بنابراین مادر باید در خانه و در کنار فرزندانش باشد اما این حضور در منزل با درآمد کم همراه است. پنل‌های خورشیدی این نقیصه را برطرف کرده‌اند، زیرا درآمد پایدار و مناسبی را برای خانواده در محل سکونت ایجاد می‌کنند.

از طرفی ما با مشکل مستاجر بودن بسیاری از این خانواده‌ها روبرو بودیم، چرا که یک مستاجر نمی‌تواند هر سال پنل خورشیدی را باز کند و با خود به خانه جدید ببرد. برای حل این مشکل، طرح تجمیع نیروگاه‌ها را اجرایی کردیم.

در نخستین گام در شهر اراک، 600 زن سرپرست خانوار و مددجوی بیمار را ثبت‌نام کردیم که اکثر آن‌ها مستاجر بودند و امکان کار در بیرون را نداشتند. با این روش تجمیعی، بدون نیاز به نصب پنل روی سقف خانه‌های اجاره‌ای، برای این 600 نفر فرصت شغلی و درآمد پایدار ایجاد شد.

پرداخت وام اشتغال به 2 هزار و 721 نفر توسط کمیته امداد

تسنیم: در حوزه تسهیلات اشتغال و مهارت‌آموزی، چه آماری از عملکرد کمیته امداد استان مرکزی در سال گذشته ثبت شده است؟

عبادی: ما در سال گذشته 439 میلیارد تومان وام اشتغال به 2 هزار و 721 نفر پرداخت کردیم. کمیته امداد قطعاً یکی از دستگاه‌هایی است که بیشترین اعتبارات اشتغال را در استان جذب کرده است. در کنار پرداخت تسهیلات، ما برای افرادی که به کار علاقه دارند اما مهارت خاصی ندارند، مسیر آموزش را هموار کرده‌ایم.

با قراردادی که با سازمان فنی و حرفه‌ای و همچنین جهاد دانشگاهی داریم، این افراد به صورت رایگان آموزش می‌بینند. پس از پایان دوره آموزشی، ما دو مسیر پیش روی آن‌ها می‌گذاریم؛ یا آن‌ها را به کارخانه‌ها و کارگاه‌ها برای اشتغال معرفی می‌کنیم، یا به آن‌ها وام اشتغال می‌دهیم تا خودشان مستقلاً مشغول به کار شوند.

تسنیم: آیا برنامه‌ای برای نسل جوان و فرزندان خانواده‌های تحت حمایت دارید؟

عبادی: بله، در بحث آموزش، بخش ویژه‌ای برای کودکان و نوجوانان داریم. اعتقاد ما این است که فرزندان ما باید در طول دوران تحصیل، یک رشته فنی یا هنری را یاد بگیرند. این کار در فصل تابستان به جای سرگردانی نوجوانان، آن‌ها را به سمت آموزش هدایت می‌کند.

خانم‌ها بیشتر به خیاطی، گلدوزی و کارهای مشابه علاقه دارند و آقایان بیشتر به سمت تعمیرات، به‌ویژه تعمیرات موبایل می‌روند که امروز بازار کار بسیار خوبی دارد. این آموزش‌ها به آن‌ها کمک می‌کند تا از همان دوران نوجوانی، توانمندی کسب کنند.

تسنیم: برخی انتقادها نسبت به وابستگی خانواده‌ها به کمیته امداد مطرح می‌شود؛ رویکرد واقعی این نهاد در قبال این نگاه چیست؟

عبادی: شاید بهترین پاسخ را خود حضرت امام(ره) داده باشند. ایشان فرمودند کار کمیته امداد، کار ظریف، شریف و لطیفی است. ما با ظرافت و لطافت مراقب شرافت خانواده هستیم. به هیچ عنوان نگاه کمیته امداد یا هر دستگاه حمایتی در نظام جمهوری اسلامی، ایجاد روزمرگی و احتیاج نیست. اتفاقاً ما مثل اورژانس عمل می‌کنیم؛ همان‌طور که اورژانس در لحظات بحرانی وارد عمل می‌شود و درمان اولیه را انجام می‌دهد تا فرد دوباره به زندگی بازگردد، ما نیز خانواده‌هایی که به دلیل فوت سرپرست، بیماری یا طلاق، ناگهان پشتوانه‌شان را از دست داده‌اند، مدیریت می‌کنیم. این گداپروری نیست، بلکه مدیریت بحران است تا خانواده‌ای که تا دیروز زندگی مستقلی داشته، در میان مشکلات رها نشود.

هدف ما بازسازی اعتماد به نفس خانواده‌هاست. مواردی داریم که سرپرست خانواده تا دیروز شرایط بسیار خوبی داشته، اما با یک اتفاق ناگهانی مثل سکته قلبی یا مغزی، از کار افتاده و خانواده دچار بحران شده است. ما خانواده را مدیریت می‌کنیم تا آن اعتماد به نفسی که با از دست دادن سرپرست یا بروز بیماری تضعیف شده، به آن‌ها بازگردد و دوباره روی پای خود بایستند. افتخار ما این است که امروزه بسیاری از خانواده‌هایی که با روحیه شکسته وارد کمیته امداد شدند، بعد از طی این پروسه به خانواده‌های توانمند تبدیل شده‌اند. ما نمونه‌های فراوانی داریم که حتی مددجویان سابق، امروز خودشان کارآفرین شده‌اند؛ یعنی کسانی که دیروز وام گرفته بودند، حالا خودشان چند مددجوی دیگر را زیر پر و بال گرفته‌اند، برایشان شغل ایجاد کرده‌اند و طبق قانون کار، حقوق و بیمه آن‌ها را پرداخت می‌کنند. این یعنی هدف نهایی ما، یعنی خودکفایی و پایداری اقتصادی، محقق شده است.

تسنیم: درباره وضعیت پرداخت تسهیلات به ویژه در حوزه پنل‌های خورشیدی، ارزیابی شما از روند اجرا و جایگاه کمیته امداد استان در جذب و پرداخت اعتبارات چیست؟

عبادی: در حوزه پنل‌های خورشیدی چون قراردادی بین کمیته امداد، بانک تجارت و صندوق توسعه ملی شکل گرفت، یک اتفاق بسیار خوب رقم خورد. در مقطعی میزان پرداخت در بانک تجارت پایین بود اما خوشبختانه پرداخت‌ها انجام شد. الان جایگاه ما در مجموع پرداخت‌ها حدود 87 درصد از پرداخت کلی است.

البته درباره اینکه دقیقاً چه میزان از میثاق‌ها محقق شده و گزارش رسمی پرداخت‌ها به چه شکل ثبت شده، به نظرم اداره کار دقیق‌تر می‌تواند پاسخ بدهد، اما آنچه برای ما مهم است این است که وضعیت مجموعه در این بخش وضعیت خوبی است و روند پرداخت‌ها فعال و رو به جلوست

تسنیم: با توجه به بافت جمعیتی استان مرکزی، بفرمایید وضعیت رسیدگی به سالمندان تحت حمایت به چه صورت است و چه خدماتی به این قشر ارائه می‌شود؟

عبادی: یکی از کارهای بسیار مهم ما در کنار برنامه‌های توانمندسازی، بحث رسیدگی به سالمندان است. استان ما یک استان سالمندی محسوب می‌شود و حدود 53 تا 55 درصد از مددجویان ما را سالمندان تشکیل می‌دهند که طبیعتاً این عزیزان نیازمند رسیدگی‌های ویژه هستند.

علاوه بر خدمات عمومی که به تمام مددجویان تعلق می‌گیرد، ما در طول سال گذشته 11 هزار و 139 خدمت اختصاصی و ویژه به سالمندان استان ارائه داده‌ایم تا بخشی از نیازهای خاص این دوران زندگی آن‌ها پوشش داده شود.

خانواده‌های دارای سرپرست سالمند 55.9 درصد جمعیت کمیته امداد را تشکیل می‌دهند

تسنیم: در حوزه مسکن مددجویی، با توجه به اینکه بسیاری از جامعه هدف شما زنان سرپرست خانوار هستند، چه تفکیک و اقداماتی صورت گرفته است؟

عبادی: ما حوزه مسکن را به دو بخش اصلی تقسیم کرده‌ایم. بخش اول مربوط به کسانی است که مسکن شخصی دارند اما ملک آن‌ها نیازمند تعمیرات جزیی یا بازسازی کلی است. بخش دوم مربوط به خانواده‌های مستاجر است. در سطح استان ما 16 هزار و 206 مورد خدمت در قالب کمک‌هزینه اجاره مسکن به مستاجران تحت حمایت ارائه داده‌ایم.

همچنین با همکاری مجلس، دولت و دستگاه‌های حمایتی، طرح کمک به ودیعه مسکن را با جدیت دنبال کردیم که در سال گذشته این بودجه در دو نوبت به امداد تخصیص یافت و تا این لحظه 498 خانواده توانسته‌اند از تسهیلات ودیعه مسکن برای تثبیت وضعیت سکونت خود استفاده کنند.

تسنیم: آمارهای دقیق آماری از تعداد خانواده‌های تحت پوشش و ترکیب آن‌ها از نظر وضعیت سرپرستی در استان مرکزی به چه صورت است؟

عبادی: در حال حاضر ما در سطح استان مرکزی 41 هزار و 899 خانواده تحت پوشش داریم که جمعیت آنها بالغ بر 71 هزار و 919 نفر است. از نظر ترکیب جمعیتی، خانواده‌هایی که به دلیل فوت همسر تحت حمایت هستند 4.9 درصد مددجویان را شامل می‌شوند.

خانواده‌های دارای سرپرست سالمند 55.9 درصد جمعیت ما را تشکیل می‌دهند. همچنین خانم‌های مطلقه که به هر دلیلی از همسر خود جدا شده‌اند 15.8 درصد و خانواده‌هایی که سرپرست آنها در زندان به سر می‌برد نیز 1.1 درصد از کل جامعه هدف ما در استان را شامل می‌شوند.

تسنیم: فرآیند افزایش مستمری مددجویان در بودجه امسال چگونه رقم خورد و نقش نمایندگان استان در این مسیر چه بود؟

عبادی: هر ساله در قانون بودجه ردیف مشخصی برای مستمری مددجویان در نظر گرفته می‌شود. امسال پیشنهاد اولیه دولت افزایش 30 درصدی بود، اما با پیگیری‌های گسترده کمیته امداد و سایر نهادها و حمایت ویژه نمایندگان مجلس، به خصوص در کمیسیون تلفیق، این رقم تغییر کرد. ابراهیمی، نماینده اراک که نایب‌رئیس کمیسیون تلفیق بودند، پیگیری‌های بسیار موثری انجام دادند و در نهایت این پیشنهاد 30 درصدی به 50 درصد افزایش یافت که این مصوبه از ابتدای امسال نیز اجرایی و پرداخت شده است.

تسنیم: مبالغ جدید مستمری بر اساس تعداد اعضای خانواده چقدر است و با احتساب یارانه، مجموع درآمد نقدی یک خانواده مددجو به چه رقمی می‌رسد؟

عبادی: بر اساس افزایش‌های جدید، در حال حاضر خانواده یک نفره 2 میلیون و 100 هزار تومان، دو نفره 3 میلیون تومان، سه نفره 4 میلیون و 200 هزار تومان، چهار نفره 5 میلیون و 400 هزار تومان و خانواده‌های پنج نفره و بالاتر 6 میلیون و 600 هزار تومان مستمری دریافت می‌کنند. از آنجا که اکثر مددجویان ما در دهک‌های یک تا سه هستند و یارانه 400 هزار تومانی دریافت می‌کنند، برای یک خانواده پنج نفره، 2 میلیون تومان یارانه به مبلغ مستمری اضافه می‌شود.

در واقع یک خانواده پنج نفره ماهانه 8 میلیون و 600 هزار تومان درآمد نقدی قطعی دارد. البته باید تاکید کنم این تنها بخش نقدی حمایت‌هاست و در کنار آن حدود 120 سرفصل کاری دیگر شامل خدمات درمانی، عمرانی، فرهنگی، دانش‌آموزی و جهیزیه نیز به صورت رایگان به خانواده‌ها ارائه می‌شود.

1220 زن سرپرست خانوار در استان تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دارند

تسنیم: وضعیت بهره‌مندی مددجویان از خدمات بیمه‌ای چگونه است و آیا طرح خاصی برای بیمه اجتماعی زنان سرپرست خانوار اجرا شده است؟

عبادی: تمام مددجویان کمیته امداد بدون استثنا تحت پوشش بیمه هستند؛ به این صورت که مددجویان روستایی از بیمه روستایی و مددجویان شهری از بیمه سلامت استفاده می‌کنند. اما یکی از اقدامات ماندگار و موفق ما در چند سال اخیر، برقراری بیمه‌های اجتماعی برای زنان سرپرست خانوار است.

هم‌اکنون یک هزار و 220 زن سرپرست خانوار در استان تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دارند و حق بیمه آن‌ها توسط کمیته امداد پرداخت می‌شود. نکته بسیار امیدوارکننده این است که ما اکنون مددجویانی داریم که در نتیجه همین روند، به مرحله بازنشستگی رسیده‌اند و دقیقاً مانند سایر بازنشستگان تأمین اجتماعی، از این سازمان مستمری و خدمات دریافت می‌کنند و دیگر نیازی به حمایت مستمر ما ندارند.

تسنیم: در حوزه جذب مشارکت‌های مردمی و نقش خیرین در پیشبرد اهداف کمیته امداد چه اقداماتی صورت گرفته است؟

عبادی: ذات کمیته امداد یک نهاد مردم‌پایه است و اگرچه دولت و نظام حمایت‌های ارزنده‌ای دارند، اما قاعده اصلی ما بر مبنای مشارکت مردم بنا شده است. یکی از مهم‌ترین بازوهای ما در این حوزه، مراکز نیکوکاری هستند که با جدیت در سطح محلات فعالیت می‌کنند.

در حال حاضر بیش از 207 مرکز نیکوکاری در سطح استان فعال است که به صورت محله‌محور عمل می‌کنند. این مراکز دارای هیئت امنا و هیئت مدیره مستقل هستند و هیچ‌گونه وابستگی اداری و سرباری برای کمیته امداد ایجاد نمی‌کنند، بلکه در یک هم‌افزایی دائمی، خدمات خیرین را دقیقاً در همان محله برای نیازمندان شناسایی‌شده هزینه می‌کنند تا ضمن حفظ کرامت، کار مردم توسط خود مردم انجام شود.

8 هزار و 849 فرزند در استان مرکزی تحت حمایت خیرین قرار دارند

تسنیم: در طرح‌های اکرام ایتام و محسنین، کمیته امداد چه نقشی ایفا می‌کند و چه تعداد فرزند تحت حمایت قرار دارند؟

عبادی: بخش دوم و بسیار مهم مشارکت‌های مردمی، حامیان طرح اکرام و محسنین هستند. ما در استان یک هزار و 958 یتیم و 6 هزار و 891 فرزند محسنین داریم؛ محسنین به فرزندانی گفته می‌شود که یتیم نیستند اما خانواده آن‌ها به دلیل بیماری سرپرست یا طلاق و جدایی، نیازمند حمایت هستند. مجموعاً 8 هزار و 849 فرزند تحت حمایت خیرین قرار دارند.

نقش کمیته امداد در اینجا صرفاً واسطه‌گری و نظارت است؛ کمک‌های نقدی حامیان مستقیماً به حساب خود فرزند واریز می‌شود و اگر کمک غیرنقدی هم باشد، با نظارت ما به دست آن‌ها می‌رسد. ما برای شفافیت، مستندات کامل را به حامیان ارائه می‌دهیم و در انتخاب نوع حمایت یا حتی شرایط فرزند، حق انتخاب را برای حامیان محترم قائل هستیم.

در مورد فرزندان پسر، پرداخت مستمری و حمایت‌ها تا زمانی که مشغول به تحصیل باشند و یا دوران خدمت سربازی خود را سپری کنند، ادامه می‌یابد. در خصوص فرزندان دختر نیز حمایت‌ها تا زمانی که ازدواج کنند و تشکیل خانواده بدهند، برقرار است و در تمام این مراحل سعی ما بر رعایت عدالت در توزیع کمک‌هاست.

343 استعداد برتر در بین فرزندان تحت حمایت در استان مرکزی شناسایی شد

تسنیم: برخی گزارش‌ها و ادعاها نشان می‌دهند که آسیب‌های اجتماعی، به‌ویژه موضوع اعتیاد، بیشتر در میان خانواده‌های تحت حمایت کمیته امداد یا فرزندان یتیم ریشه دارد؛ دیدگاه شما در این زمینه چیست و کمیته امداد چه موضعی در قبال این موضوع دارد؟

عبادی: من این انتساب و فرضیه را به‌طور قاطع و محکم رد می‌کنم. نداشتن بضاعت مالی یا مواجهه با مشکلات معیشتی به‌هیچ‌وجه به معنای تمایل به آسیب‌های اجتماعی نیست. در میان همین خانواده‌های نیازمند، استعدادهای بسیار درخشانی وجود دارند که فرزندان خانواده‌های متمول با تمام ثروتشان آرزوی دستیابی به یک گام از موفقیت‌های این عزیزان را دارند.ما در حال حاضر 343 استعداد برتر را در بین فرزندان تحت حمایت در استان مرکزی شناسایی کرده‌ایم؛ بنابراین شایسته نیست که فقر مادی را با آسیب‌های اجتماعی پیوند بزنیم و از رسانه‌ها نیز تقاضا دارم که این نوع تحلیل‌های نادرست را بازنشر نکنند.

رویکرد ما در مواجهه با این استعدادها دو بخش اساسی دارد؛ نخست اینکه ما هرگز مایل نیستیم در جامعه اعلام کنیم که این قهرمان یا نخبۀ علمی، مددجوی کمیته امداد است، بلکه همواره به‌صورت کلی‌گویی رفتار می‌کنیم تا کرامت خانواده حفظ شود. بخش دوم، حمایت مادی و معنوی پنهان برای معرفی توانمندی خودِ این افراد به جامعه است.

به عنوان مثال، در جریان بازدید از منزل یکی از خانواده‌های تحت حمایت، متوجه شدیم دختر خانواده که یک استعداد برتر ورزشی است، برای اعزام به مسابقات کشوری در شیراز هزینه راه را ندارد. ما بلافاصله هزینه سفر را پرداخت کردیم و به او انگیزه دادیم که با رتبه اول بازگردد. ایشان هفته بعد با مقام اول کشوری بازگشت و ما نیز تعهد مادی و هدیه‌ای را که قول داده بودیم، به‌طور کامل و نقدی تقدیمش کردیم؛ بدون اینکه در هیچ کجا هویت او را به عنوان مددجو افشا کنیم.

تسنیم: آیا نمونه‌های برجسته دیگری از نخبگان علمی و دانشگاهی تحت حمایت وجود دارد که بر موفقیت‌آمیز بودن این حمایت‌های پشت پرده مهر تایید بزند؟

عبادی: بله، در رویداد علمی مشترکی که با همکاری پارک علم و فناوری استان برگزار کردیم، یکی از اساتید برجسته دانشگاه‌های استان که دعوت شده بود، پشت تریبون رفت و سرگذشت زندگی خود را برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان تحت حمایت ما روایت کرد. توصیف سختی‌ها و چالش‌های زندگی این استاد دانشگاه به حدی اثرگذار بود که اکثر حاضران را تحت تأثیر قرار داد.

ایشان به‌طور صریح اعلام کرد که اگر حمایت‌های کمیته امداد در دوران تحصیلش نبود، سرنوشتش مشخص نبود و با این حمایت‌ها توانست به این جایگاه علمی برسد. این نشان می‌دهد که ما همواره در کنار نخبگان حضور داریم، اما پشت پرده‌ای پنهان که عزت نفس و شرافت خانواده‌ها کاملاً حفظ شود.

فعال‌سازی مراکز مشاوره با عنوان راه زندگی در کمیته امداد استان مرکزی

تسنیم: فراتر از شناسایی نخبگان، برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و ارتقای تاب‌آوری در بدنه خانواده‌های تحت پوشش، چه ساختارها و مشاوره‌هایی را پیش‌بینی کرده‌اید؟

عبادی: ما در کمیته امداد ساختاری پویا به نام حوزه فرهنگی داریم که چند رسالت محوری شامل مراقبت تحصیلی از دانش‌آموزان و دانشجویان، ارتقای مهارت‌های زندگی و ارائه خدمات مشاوره‌ای را دنبال می‌کند. در همین راستا، مراکز مشاوره با عنوان راه زندگی را در تمام ادارات تابعه استان فعال کرده‌ایم که هر اداره به یک مشاور مجرب مجهز است.

همچنین مرکز مشاوره تخصصی استان نیز با هدایت‌های معنوی حضرت آیت‌الله اراکی خدمات‌رسانی می‌کند. کارنامه عملکرد ما در سال گذشته نشان می‌دهد که 13 هزار و 711 مورد مشاوره فردی و گروهی به جامعه هدف ارائه شده است. علاوه بر این، در حوزه آموزش‌های خانواده، دوره‌های تخصصی قبل، حین و بعد از ازدواج، آموزش سرپرستان خانوار در زمینه افزایش تاب‌آوری و مهارت‌های فرزندپروری برگزار شد که در مجموع 14 هزار و 391 مورد آموزش را در بر می‌گیرد.

تسنیم: برای غنی‌سازی اوقات فراغت و همچنین حمایت‌های تحصیلی از دانش‌آموزان و دانشجویان استان چه آماری دارید؟

عبادی: در کنار خدمات مشاوره‌ای و آموزشی، توجه به سلامت روان و نشاط خانواده‌ها از طریق برنامه‌های زیارتی و تفریحی همواره در دستور کار بوده است؛ به طوری که سال گذشته 2 هزار و 926 نفر از مددجویان به اردوهای مختلف آموزشی، تفریحی و زیارتی اعزام شدند. از سوی دیگر، بخش عمده‌ای از مسیر توانمندسازی ما از مجرای آموزش و علم‌آموزی می‌گذرد.

در حال حاضر افتخار حمایت از 9 هزار و 652 دانش‌آموز و 781 دانشجو را در استان مرکزی داریم و تمام تلاش خود را به کار بسته‌ایم تا با ارائه خدمات فرهنگی و تحصیلی، زمینه رشد و استقلال اقتصادی و اجتماعی آینده‌سازان این خانواده‌ها را فراهم کنیم.

تسنیم: به عنوان مدیرکل کمیته امداد استان مرکزی، مهم‌ترین چالش‌ها و تنگناهای پیش روی این نهاد در حوزه‌های بودجه و نیروی انسانی چیست؟

عبادی: ما در کمیته امداد نیز مشابه سایر دستگاه‌های اجرایی، با تنگناها و در عین حال ظرفیت‌ها و راهکارهای مشخصی مواجه هستیم. در بحث بودجه، چون اعتبارات ما به‌صورت کشوری و بر اساس شاخص‌های معین به استان‌ها تزریق می‌شود، وابستگی به بودجه استانی نداریم و معمولاً در این بخش با مشکل حادی مواجه نیستیم.

در حوزه نیروی انسانی، مانند سایر دستگاه‌های دولتی، با کمبودهایی روبرو هستیم که البته برای این موضوع، کارسنجی دقیق توسط ستاد مرکزی کمیته امداد برای تمامی استان‌ها انجام شده است. بر اساس این ارزیابی‌ها، نیازهای هر اداره به‌طور مشخص احصا شده و برنامه‌هایی برای جبران کمبودها تدوین گردید.

در ابتدا برای استان‌های بزرگ‌تر که دچار مشکلات حادتری بودند اقداماتی صورت گرفت و مقرر بود برای سایر استان‌ها نیز در ادامه برنامه‌هایی اجرا شود، اما با بروز شرایط خاص و اتفاقات اخیر که تمرکز کشور را به خود معطوف کرد، این فرایند به تعویق افتاد. امیدواریم با عادی شدن شرایط و تثبیت وضعیت اداری، این طرح‌ها نیز عملیاتی شود.

خودکفایی و توانمندسازی از رویکردهای اصلی کمیته امداد در استان مرکزی است

تسنیم: با توجه به پویایی جمعیت تحت حمایت و خروج و ورود مستمر خانواده‌ها، آماری از وضعیت خودکفایی مددجویان و رسیدن آن‌ها به استقلال اقتصادی دارید؟

عبادی:کمیته امداد یک نهاد پویاست و همواره ورودی و خروجی دارد؛ یعنی خانواده‌هایی بر اساس شرایط به ما اضافه می‌شوند و خانواده‌هایی نیز با توانمندسازی از چرخه حمایت خارج می‌شوند. آماری که پیش‌تر ارائه دادم، وضعیت فعلی و زنده ماست.

برای سال گذشته، برنامه‌ریزی دقیقی انجام داده بودیم تا یک هزار و 200 خانواده را به مرحله خودکفایی رسانده و از چرخه حمایت مستقیم خارج کنیم، اما شرایط خاصی که در ماه‌های اخیر بر کشور حاکم شد، اجرای کامل این برنامه را با وقفه مواجه کرد.

با این حال، ما از تلاش دست نکشیده‌ایم و برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شده است تا ان‌شاءالله امسال با عبور از این وضعیت، شاهد برگزاری یک جشن ویژه برای خروج حداقل یک هزار و 200 خانواده دیگر از چرخه حمایت و پیوستن آن‌ها به جرگه خانواده‌های خودکفا باشیم.

تسنیم: وضعیت برگزاری پویش‌هایی مانند «جشن عاطفه‌ها» در استان مرکزی به چه صورت است و چه رویکردهای جدیدی برای تقویت فرهنگ خیر و احسان دارید؟

عبادی: برگزاری این برنامه‌ها که امروزه رویکرد آن‌ها از قالب سنتی جشن به سمت مفهوم پویش تغییر یافته است، هر ساله با هدف گسترش فرهنگ خیر و احسان در سطح استان و کشور انجام می‌شود. این پویش‌ها به‌ویژه در زمان بازگشایی مدارس برای تأمین نیازهای تحصیلی دانش‌آموزان و در آستانه نوروز برای تهیه لباس و کفش کودکان با جدیت دنبال می‌شود.

در کنار این موارد، برگزاری نمایشگاه و بازارچه‌های عرضه محصولات مددجویان نیز از دیگر فعالیت‌های ماست که سال گذشته اجرا شد و امسال نیز در دستور کار قرار دارد. نکته مهمی که می‌توانم به آن اشاره کنم این است که طرح نوآورانه‌ای از سوی مرکز پیشنهاد شده که می‌تواند تحول خوبی در این حوزه ایجاد کند. این پیشنهاد هم‌اکنون در مرحله بررسی‌های اولیه و امکان‌سنجی است و ما در حال تدوین ساختار آن هستیم؛ بنابراین اجازه دهید تا زمانی که این طرح به انسجام کافی برسد، جزئیات آن را فعلاً مسکوت بگذاریم تا در زمان مناسب و پس از نهایی شدن، اخبار آن را به‌صورت کامل به اطلاع عموم برسانیم.

تسنیم: یکی از انتقاداتی که گاهی از سوی مددجویان مطرح می‌شود این است که مبالغ مستمری دریافتی با ارقام اعلامی رسمی همخوانی ندارد و کمتر از آن مقدار است. آیا کمیته امداد در پرداخت‌ها دخل و تصرفی دارد؟

عبادی: پاسخ به این پرسش بسیار شفاف است؛ اساساً کمیته امداد یا سازمان بهزیستی نهاد پرداخت‌کننده مستمری نیستند. ما صرفاً لیست و فایل اطلاعات مددجویان را برای سازمان هدفمندی یارانه‌ها ارسال می‌کنیم و واریز مستمری مستقیماً توسط آن سازمان انجام می‌شود. بنابراین ما هیچ‌گونه دسترسی یا دخل و تصرفی در مبلغ واریزی نداریم. اگر مبالغ کم یا زیاد می‌شود، دلایل مشخصی دارد؛ یا تغییر در ترکیب خانوار است (مثلاً فرزند خانواده به سن قانونی رسیده و از لیست خارج شده یا دختری ازدواج کرده و دیگر جزو سفره خانواده نیست) و یا بحث اقساط وام‌های کارگشایی مطرح است.

گاهی مددجو وام کوچکی دریافت کرده و متعهد شده که اقساط آن از مستمری‌اش کسر شود؛ این تنها مورد کسر از مستمری است و غیر از آن، هیچ کاهشی در ارقام اعلامی ممکن نیست. من به تمام کسانی که این انتقاد را دارند می‌گویم کد ملی فرد را بدهید تا در سیستم بررسی کنیم؛ اطمینان داشته باشید که اگر موردی هست، یا به خاطر وام است و یا تغییر در ساختار خانوار، نه کم‌کاری کمیته امداد.

گفت‌و‌گو از: فاطمه ساریخانی

انتهای پیام/711/